Waste Busters
Waste Busters

Artykuły

Fotografka: Anna Kwasek-Pawlik, moja siostra globtroterka

Artykuły

Słownik pojęć ESG

W ESG (Environmental, Social and Governance) i zrównoważonym rozwoju zaczyna pojawiać się coraz więcej pojęć, akronimów, dyrektyw, organizacji etc. Zebrałam to wszystko dla Was w jednym miejscu – słowniku Wastebusters. Korzystajcie z niego, piszcie do mnie, jeśli czegoś brakuje. Słownik będę aktualizować na bieżąco.

Fotografia: Anna Kwasek- Pawlik, moja siostra globtroterka.

EDIT: 21/01/2024

A

Adaptacja klimatyczna

Adaptacja klimatyczna to dostosowanie polityk i działań do obserwowanych lub oczekiwanych skutków zmian klimatu, które powinny być realizowane jednocześnie z działaniami ograniczającymi emisję gazów cieplarnianych. 

Agenda 2030

“Przekształcamy nasz świat. Agenda na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030” w skrócie Agenda 2030 przyjęta przez 193 państwa członkowskie ONZ Rezolucją Zgromadzenia Ogólnego 25 września 2015 r. (treść rezolucji w języku polskim https://www.un.org.pl/agenda-2030-rezolucja). Agenda 2030 to strategia działania na rzecz ludzi, planety i dobrobytu. Zawiera ona 17 celów zrównoważonego rozwoju (ang. Sustainable Development Goals, SDG), które skupiają się na zapewnieniu godnego życia dla wszystkich mieszkańców świata, pokoju i postępu gospodarczego, przy równoczesnej ochronie środowiska naturalnego i przeciwdziałaniu zmianom klimatu. Dla każdego celu rozpisano konkretne zadania do osiągnięcia do 2030 roku. Łącznie mamy 169 zadań i 231 wskaźników mierzących postępy w ich realizacji. Unia Europejska przygotowała własny zestaw wskaźników Agendy 2030 dla krajów UE, które raportuje Eurostat. W Polsce za mierzenie postępów w realizacji Agendy 2030 jest odpowiedzialny GUS. 17 celów podzielono na 5 obszarów tzw. 5xP:

  • ludzie (ang. people), 
  • planeta (ang. planet), 
  • dobrobyt (ang. prosperity), 
  • pokój (ang. peace), 
  • partnerstwo (ang. partnership). 

Agenda 2030 ma za zadanie zjednoczyć działania rządów, biznesu i organizacji pozarządowych. Polska w tej chwili zajmuje 15 miejsce na świecie pod względem realizacji Agendy 2030, na 195 krajów ONZ (stan na 5 stycznia 2023). Na portalu https://sdg.gov.pl/ znajdziecie wyniki dla Polski. 

Agenda 21

Dokument ten został przyjęty z inicjatywy ONZ w 1992 r. na II Konferencji w Rio de Janeiro „Środowisko i Rozwój”. Polska wersja ukazała się w roku 1993 r. Agenda 21 jest dokumentem programowym, który przedstawiał sposób opracowania i wdrażania programów zrównoważonego rozwoju w życie lokalne. 

Aichi Targets /  Cele Aichi

Strategiczne cele dla zachowania bioróżnorodności na poziomie globalnym na lata 2010-2022 przyjęcie podczas szczytu Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej (CBD), który odbył się w 2010 r. w Nagoi, miejscowości położonej w japońskiej prefekturze Aichi. Zaznaczam, że żaden z celów nie został osiągnięty. Tu znajdziecie wszystkie cele Aichi.

B

Baza Danych o Odpadach (BDO)

Obowiązkiem wpisu do BDO objęte są podmioty, które: wytwarzają odpady i prowadzą ewidencję odpadów; wprowadzają na rynek krajowy produkty w opakowaniach, pojazdy, oleje, smary, opony, baterie bądź akumulatory, a także sprzęt elektryczny i elektroniczny; producenci, importerzy i wewnątrzwspólnotowi nabywcy opakowań. Tu link do BDO.

B-corp 

B-corp to certyfikacja przyznawana przez organizację pozarządową B Lab, oparta na szczegółowej weryfikacji sposobu funkcjonowania firmy w odniesieniu do otoczenia i wszystkich interesariuszy. Aby uzyskać certyfikat B, firmy muszą przejść rygorystyczny proces certyfikacji polegający na pomiarze całkowitego wpływu w obszarach: ład korporacyjny, pracownicy, społeczeństwo, wpływ na społeczności lokalne, środowisko naturalne, relacje z klientami i konsumentami. Obecnie certyfikat posiada 2788 firm z 64 krajów i 150 branż (stan ze stycznia 2023 r.). Więcej na stronie B-Corp.

Brand activism / Aktywizm marki

Brand activism to działania firmy mające na celu wsparcie zewnętrznych inicjatyw społecznych lub środowiskowych. Marki aktywistki to takie, których wartość nie tworzą jedynie własne produkty lub usługi. To marki opowiadające się za jakąś ideą, lobbujące, aktywnie wspierające wybrane inicjatywy dla dobra ludzkości i planety. Więcej w książce “From Purpose to Action” Philipa Kotlera i Christiana Sarkara. 

C

Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) / Cło węglowe

CBAM, czyli „Cross-Border Adjustment Mechanism”, to mechanizm dostosowywania cen na granicach Unii Europejskiej (UE) z uwzględnieniem emisji CO2. Podatek CBAM obejmuje importerów, którzy sprowadzają do UE określone grupy towarów, takie jak energia elektryczna, cement, nawozy, żelazo i stal, wodór oraz aluminium. Najważniejsze daty związane z CBAM to 1 października 2023 r. – wejście w życie przepisów; oraz 31 stycznia 2024 r. – termin pierwszego raportowania dla importerów dotyczącego spoza UE wysokoemisyjnych towarów. Brak zgodności z obowiązkami CBAM może skutkować nałożeniem kar, wynoszących od €10 do €50 za każdą tonę niezgłoszonych emisji. CBAM wprowadza importerom nowe obowiązki, takie jak zbieranie danych o producentach, ustalanie wbudowanych emisji, prowadzenie ewidencji, kwartalne zgłaszanie deklaracji oraz komunikacja z organami uprawnionymi.

Carbon capture and storage (CCS) / Sekwestracja dwutlenku węgla (CCS)

CCS to proces technologiczny polegający na wydzieleniu i wychwyceniu dwutlenku węgla z instalacji przemysłowych oraz na jego transporcie, składowaniu i utylizacji. Najczęściej proces ten ma miejsce w przemyśle energetycznym – w elektrowniach i rafineriach oraz chemicznym. CCS na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Metoda ta składa się z trzech głównych etapów tj: separacji dwutlenku węgla, transportu oraz zdeponowaniu w sposób nieszkodliwy dla środowiska, najczęściej w podziemnych strukturach geologicznych. Technologia CCS jest bardzo kosztowna, najdroższym jej etapem jest proces separacji dwutlenku węgla. Więcej o CCS na stronie Komisji Europejskiej – Carbon capture, use and storage.

Carbon Footprint / Ślad węglowy 

Ślad węglowy to całkowita suma emisji gazów cieplarnianych, wytwarzanych bezpośrednio lub pośrednio przez daną osobę, organizację, wydarzenie lub produkt. Ślad węglowy obejmuje emisje dwutlenku węgla, metanu, podtlenku azotu i innych gazów wyrażone w ekwiwalencie CO₂. Jest to rodzaj śladu ekologicznego. Średni ślad węglowy mieszkańca Ziemi wynosi 7 ton rocznie, przy czym rozkłada się to bardzo nierówno. Obecnie średni ślad węglowy mieszkańca Brazylii to 2 tony rocznie a Arabii Saudyjskiej 18 ton. Aby zwiększyć szanse na uniknięcie wzrostu globalnych temperatur o 2 stopnie, średni globalny ślad węglowy rocznie musi spaść poniżej 2 ton do 2050 r. Polecam mapkę śladu węglowego w podziale na poszczególne kraje. Widać wszystko jak na dłoni: https://footprintmap.org/map. Wracając do samej definicji, organizacje obliczając swój ślad węglowy wykorzystują międzynarodowe standardy, wśród których najbardziej popularnym jest The Greenhouse Gas Protocol. Dodam, że licząc ślad węglowy firmy uwzględnia się wszystkie spółki powiązane w ramach grupy kapitałowej. Emisje gazów cieplarnianych uwzględniane w obliczeniach mogą obejmować dwa lub trzy zakresy. W dużym uproszczeniu są to:

  • Zakres 1: emisje pochodzące ze spalania paliw w źródłach, które do nas należą, bądź są przez nas nadzorowane oraz emisje powstałe w prowadzonych przez nas procesach technologicznych,
  • Zakres 2: emisje pośrednie (energetyczne), które powstały w wyniku wytwarzania energii elektrycznej, energii cieplnej, pary technologicznej czy chłodu, które importujemy;
  • Zakres 3: pozostałe emisje pośrednie, będące poza naszą bezpośrednią kontrolą, czyli uwzględniające cały łańcuch wartości.

Który z zakresów musicie już raportować określa dyrektywa CSRD. Polecam rozmowę z Eweliną Sasin, współzałożycielką startupu TerGo.

Carbon credit / kredyt węglowy

Kredyty węglowe to niemal wyłącznie, poza kwestiami regulacji, domena sektora prywatnego. Kredyt węglowy to zbywalny instrument poświadczony przez niezależne jednostki certyfikujące, gwarantujący, że dokonano redukcji, pochłonięcia lub sekwestracji jednej tony metrycznej CO2 lub równoważnej ilości innych gazów cieplarnianych CO2e. Powstałe jednostki redukcji mogą być przedmiotem obrotu między inwestorem projektu redukcyjnego a przedsiębiorstwem, które chce dokonać kompensacji. Przykład: Firma X emituje CO2. Jednocześnie, aby zrekompensować emisje zleca firmie Y podjęcie działań rekompensujących te emisje, np. sadzenie drzew. Firma Y sprzedaje firmie X certyfikat poświadczający, że jej emisje zostały lub zostaną zrekompensowane. 

Carbon offsetting / Offset węglowy 

Offset oznacza kompensację emisji gazów cieplarnianych przez przedsiębiorstwa. Jest to temat kontrowersyjny, ponieważ w pierwszej kolejności musimy redukować faktyczne emisje poprzez wprowadzanie zmian wewnątrz firmy. Kompensacja z wykorzystaniem offsetu powinna dotyczyć tych emisji, których nie da się ograniczyć z przyczyn stricte technologicznych, niezależnych od nas. 

CDP (Carbon Disclosure Project)

CDP jest organizacją non-profit, która zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem informacji na temat emisji gazów cieplarnianych i zarządzania ryzykiem związanym z klimatem, ochroną zasobów wodnych i leśnych. Z informacji tych korzystają m.in.  inwestorzy, firmy, miasta i regiony w celu zarządzania ich wpływem na środowisko. CDP publikuje roczne rankingi firm wg. zaangażowania w ochronę klimatu i zarządzania emisjami gazów cieplarnianych. Tu strona Carbon Disclosure Project.

Circular Economy / Gospodarka obiegu zamkniętego (GOZ) 

Gospodarka cyrkularna to alternatywa dla gospodarki linearnej (zrób, użyj, wyrzuć). W dużym uproszczeniu, chodzi o to, aby  surowiec był wykorzystywany tak długo jak to tylko możliwe i w sposób najbardziej efektywny. Kiedy życie produktu dobiega końca, materiał jest uznany jako surowiec i po raz kolejny trafia do obiegu. I tak w kółko. Polecam Circularity Gap Report oraz wywiad z Elin Bergman, Circular Economy Queen of Sweden.

Clean energy / czysta energia

Czysta energia emituje niewiele gazów cieplarnianych lub nie emituje ich wcale, w przeciwieństwie do paliw kopalnych. Obejmuje źródła odnawialne i bezemisyjne.

The Climate Neutral Now Initiative / Inicjatywa Climate Neutral Now

Climate Neutral Now jest inicjatywą podjętą przez UNFCCC (Ramową konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu) w 2015 r. w celu wzmocnienia działań na rzecz klimatu poprzez zaangażowanie interesariuszy (gmin, powiatów, firm, organizacji, osób prywatnych). Inicjatywa Climate Neutral Now wspiera organizacje i inne zainteresowane strony oraz zachęca do podjęcia natychmiastowych działań w celu osiągnięcia neutralności klimatycznej świata do 2050 r., zgodnie z postanowieniami porozumienia paryskiego. Jest to narzędzie do promowania dodatkowych dobrowolnych działań na rzecz klimatu. Inicjatywa nie jest powiązana z certyfikacją. Aby w niej uczestniczyć należy jedynie podpisać zobowiązanie do dążenia do neutralności klimatycznej wykonując trzy kroki (zmierz, zmniejsz, wnieść wkład) i  składania corocznych sprawozdań ze swoich działań i osiągnięć. Więcej na stronie UNFCCC Climate Neutral Now.

Closed Loop /  zamknięty obieg

Closed Loop jest systemem zero waste, który zakłada całkowite ponowne wykorzystanie, całkowity recykling lub kompostowanie materiałów. Closed loop dotyczy całego łańcucha dostaw. W systemie zamkniętego obiegu przedsiębiorstwo wielokrotnie wykorzystuje te same materiały do ​​tworzenia swoich produktów. Jest to sposób na zachowanie zasobów naturalnych.

Communication of Progress (CoP) / Komunikat o postępie (CoP)

Jeśli nasza firma jest zaangażowana w działanie ONZ Global Compact to musi składać komunikat o postępie CoP. Od 2023 r. wszyscy uczestnicy będą musieli ujawniać swoje postępy za pomocą nowego systemu komunikacji. Komunikaty za poprzedni rok można złożyć od 1 marca do 30 czerwca każdego roku począwszy od 2023r. Szczegóły na stronie Communication of Progress (CoP).

Convention on Biological Diversity (CBD) / Konwencja o różnorodności biologicznej (CBD)

Konwencja o różnorodności biologicznej – umowa międzynarodowa sporządzona 5 czerwca 1992 roku na tzw. Szczycie Ziemi w Rio de Janeiro. Określiła ogólnoświatowe zasady ochrony, pomnażania oraz korzystania z zasobów różnorodności biologicznej. Konwencję uzupełnia Protokół o bezpieczeństwie biologicznym podpisany 29 stycznia 2000 w Montrealu. Polska ratyfikowała Konwencję 19 grudnia 1996 r. Strona CBD.

Corporate Social Responsibility (CSR) / Społeczna Odpowiedzialność Biznesu 

Corporate Social Responsibility – CSR to strategia zarządzania, zgodnie z którą firmy w swoich działaniach uwzględniają interesy społeczne, aspekty środowiskowe czy relacje z różnymi grupami interesariuszy, w szczególności z pracownikami. W czasach, kiedy powstawały pierwsze strategie CSR, działania proklimatyczne czy propracownicze były w głównej mierze dobrowolne, ponieważ nie istniała jeszcze praktycznie legislacja w tych obszarach. Spotykam opinie, że CSR zostało wyparte przez ESG, które jest bardziej formalne. Niektórzy jednak stosują te skrótów zamiennie uważając, że CSR i ESG jest jednym i tym samym. W Polsce dobrym źródłem wiedzy na temat CSR jest Forum Odpowiedzialnego Biznesu.

Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) / Dyrektywa w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw (CSDDD)

Dyrektywa w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD) zobowiązuje duże przedsiębiorstwa do przeciwdziałania aktualnym i potencjalnym negatywnym skutkom ich działalności dla praw człowieka i środowiska. Pierwotnie miała dotyczyć przedsiębiorstw zatrudniających więcej powyżej 500 pracowników i mających roczny obrót światowy przekraczający 150 mln euro. Te liczby zostały podniesione do 1000 pracowników i obrotu 450 milionów euro. W takiej wersji 15 marca CSDDD została przyjęta przez Komisję Europejską, czekaja ją jeszcze głosowanie w parlamencie. Więcej.

Code of conduct (CoC) / Kodeks postępowania (CoC)

Code of conduct (CoC) to zasady przyjęte przez organizację, w których określa ona swoje polityki i inicjatywy względem różnorodności wynikających z sytuacji społecznej, ekonomicznej, politycznej, wyznaniowej, emocjonalnej, płciowej i fizycznej, a także psychicznej. Coc możemy spotkać pod nazwą kodeks etyki. Polecam artykuł z międzynarodowymi przykładami kodeksów z 2022 r. Polskie przykłady: Kodeks postępowania Grupy PNB Paribas, Kodeks etyki Orange Polska.

Compliance / Zgodność

Compliance to działania zapewniające zgodność z normami, zaleceniami lub stosownymi praktykami. Celem Compliance jest zapobieganie stratom finansowym lub utracie reputacji.

Conference of the Parties (COP) / Szczyt klimatyczny (COP)

Coroczna międzynarodowa konferencja stron, zwana szczytem klimatycznym, z udziałem przedstawicieli państw, które podpisały Konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu. Kluczowym zadaniem COP jest przegląd krajowych regulacji i zbadanie poziomu emisji. Na podstawie tych informacji COP ocenia skutki działań podjętych przez strony oraz postęp w osiąganiu ostatecznego celu konwencji. W COP bierze udział 197 państw-stron. Ponad 3000 organizacji pozarządowych ma status obserwatora. COP jest kierowany przez Sekretariat Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) z siedzibą w Bonn. Tu więcej o COP

Linki do postanowień poszczególnych COP:

Conference of the Parties to the UN Convention on Biological Diversity (CBD) COP /  Konferencja Stron Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej (CBD) COP

Konferencje COP poświęcone bioróżnorodności podobnie jak tradycyjne szczyty klimatyczne COP odbywają się corocznie (z małymi wyjątkami jak podczas pandemii). Szczyt COP-15 w Montrealu w Kanadzie, który miał miejsce w grudniu 2022 r., zaowocował historycznym porozumieniem w sprawie ochrony i odbudowy przyrody. Podczas COP w sprawie bioróżnorodności biorą udział kraje, które wcześniej podpisały CBD (znajdziesz w tym słowniku) przełomową umowę międzynarodową określająca, w jaki sposób chronić gatunki roślin i zwierząt oraz zapewnić zrównoważone wykorzystanie zasobów naturalnych. Dużo kontrowersji wywołuje szczyt Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej (CBD), który odbył się w 2010 r. w Nagoi, miejscowości położonej w japońskiej prefekturze Aichi. Stąd pochodzi nazwa Aichi targets – cele Aichi dotyczące bioróżnorodności, które zostały tam określone i miały zostać osiągnięte do 2020 r. Żaden z pięciu celów nie został osiągnięty. Najważniejszym celem miało być zmniejszenie wylesiania o co najmniej połowę w kolejnej dekadzie. Poniżej znajdziecie linki do postanowień COP poświęconych bioróżnorodności.

Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) /  Dyrektywa dotycząca sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD)

Przyjęta 10 listopada 2022 r. unijna dyrektywa CSRD stanowi podwaliny pod standardy sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju na poziomie globalnym. Nowa dyrektywa CSRD zwiększy ilość spółek zobowiązanych do raportowania o zrównoważonym rozwoju z 11,700  do 50 tys. Większa będzie też ilość informacji, które firmy będą raportować. Wprowadzony będzie jednolity europejski system raportowania cyfrowego (ESRS). Dyrektywa CSRD rozszerzy zakres sprawozdawczości przedsiębiorstw UE w temacie zrównoważonego rozwoju i stworzy bardziej kompleksowy zestaw standardów sprawozdawczości w oparciu o uznane na całym świecie wytyczne i zasady, w tym UNGP i OECD. Więcej o CSRD w artykule.

Cradle to Cradle (C2C)  / Od kołyski do kołyski

Koncepcję projektową Cradle to Cradle (C2C), stworzyli Mcdonough William i Braungart Michael. Opiera się ona na na konsekwentnym myśleniu o efektywnym wykorzystaniu zasobów i zrównoważonym rozwoju. Cradle to Cradle oznacza, że końcowy produkt lub odpad zostanie w całości wykorzystany jako surowiec do wytworzenia kolejnej rzeczy. W koncepcji C2C wszystkie materiały to surowce, które bez strat ilościowych i jakościowych powinny wrócić do biologicznego bądź technicznego obiegu. Produkty C2C nie mogą zawierać żadnych składników szkodliwych i muszą być wyprodukowane przy użyciu energii odnawialnej. 

Cradle to Grave / Od kołyski po grób

Cradle to Grave jest pojęciem odwrotnym do Cradle to Cradle. To liniowe podejście do biznesu i konsumpcji: „weź – wyprodukuj – zużyj – wyrzuć”. 

Cyfrowy Paszport Produktowy

Cyfrowy Paszport Produktowy to zestaw istotnych danych umożliwiający identyfikację produktu i jego składu oraz pochodzenia w całym cyklu życia. Nowe wymogi zobowiążą wszystkie podmioty gospodarcze do udostępniania odpowiednio ustrukturyzowanych danych produktowych. W pierwszej kolejności Paszport będzie dotyczył: od 2024 roku – baterii i tekstyliów, materiałów budowlanych – od 2024 roku, następnie od 2026 roku urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Jest to część regulacji „Zrównoważony Produkt” wprowadzonej w ramach Zielonego Ładu UE. Paszport umożliwi klientom pozyskanie szczegółowych informacji o zakupionym produkcie: jego składzie, pochodzeniu i sposobach recyklingu. Ponadto zabrania niszczenia niesprzedanych produktów i promują towary wyprodukowane zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

D

Decykling

Decykling to przeciwieństwo recyklingu. Odpady codziennego użytku nie nadające się do ponownego przetworzenia podlegają decyclingowi, czyli trafiają na wysypisko lub do spalarni.

Decoupling

Decoupling to nowa koncepcja, która mówi, że jeśli wzrost gospodarczy ma się utrzymać, to musi być oddzielony od rosnącego zużycia materiałów i rosnącego wpływu na środowisko (OECD, 2001; UNEP, 2011). Koncepcja ta jest szczególnie potrzebna do kształtowania polityki, która po pierwsze uznaje wzrost gospodarczy za pożądany ale akceptuje fakt, że obecny poziom zużycia materiałów i szkód środowiskowych powodowanych przez gospodarkę jest nie do utrzymania.

Dekarbonizacja

Dekarbonizacja to proces, który polega na ograniczaniu a w konsekwencji całkowitym wykluczeniu emisji CO2 (dwutlenku węgla) przez człowieka. Dotyczy to emisji gazów wytwarzanych głównie przez intensywną eksploatację paliw kopalnych takich jak ropa, węgiel kamienny, węgiel brunatny lub gaz ziemny. Podczas spalania paliw CO2 ulatnia się do atmosfery, co w konsekwencji prowadzi do ocieplenia klimatu, stąd CO2 oraz jego pochodne nazywane są gazami cieplarnianymi. Dekarbonizacja ma pomóc w ograniczeniu emisji tych gazów za pomocą restrukturyzacji gospodarki, nowych metod pozyskiwania energii oraz idących za tym zmian ekonomicznych. Można powiedzieć, że dekarbonizujemy poszczególne sektory gospodarki, stąd takie pojęcia jak:

  • dekarbonizacja energetyki
  • dekarbonizacja przemysłu
  • dekarbonizacja transportu

Dematerializacja akcji

Dematerializacja akcji to proces, który oficjalnie zakończył się w Polsce 1 marca 2021 r. Do tego czasu wszystkie spółki akcyjne oraz komandytowo-akcyjne miały obowiązkowo zakończyć obrót akcjami w formie dokumentów i utworzyć internetowy rejestr akcjonariuszy. Dematerializacja akcji oznaczała usunięcie danego instrumentu finansowego z obrotu w formie materialnej (np. papierowego dokumentu) i przeniesienie go do świata wirtualnego w formie np. zapisu w rejestrze. Wskutek tego rozporządzenia z obrotu zniknęły akcje papierowe. Wszystkie spółki mają obowiązek umieszczania zapisów dotyczących akcji oraz posiadających je akcjonariuszy w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych (KDPW). Celem akcji było zwiększenie kontroli nad obrotem akcjami szczególnie spółek niepublicznych i ograniczenie możliwości prania pieniędzy.

Demand Side Response (DSR)

Demand Side Response (DSR) oznacza czasową redukcję poboru mocy przez odbiorców energii, najczęściej firmy, aby wspierać stabilne funkcjonowanie systemu elektroenergetycznego. DSR daje możliwość uzyskiwania regularnego wynagrodzenia w zamian za gotowość do chwilowego ograniczenia części poboru energii elektrycznej. Firmy uczestniczące w programie mogą zostać wezwane do pomocy w utrzymaniu bezpieczeństwa energetycznego kraju przy ekstremalnie pogodzie (mrozy, upały) lub w czasie nieprzewidzianych awarii. Całkiem rzetelną definicję znalazłam w Wikipedii.

Deposit Return Scheme (DRS) / System kaucyjny (DRS)

System kaucyjny (Deposit Return Scheme/DRS) to narzędzie wspierające selektywną zbiórkę odpadów i ich recykling, a przez to transformację gospodarki ku obiegowi zamkniętemu i zmniejszenie zanieczyszczenia środowiska naturalnego odpadami opakowaniowymi. W Polsce system kaucyjny będzie wdrożony na mocy ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawy o odpadach, które są na etapie projektu. Brak systemu kaucyjnego w UE grozi karami. Zobacz, które kraje w Europie wdrożyły już system kaucyjny.

Diversity, Equity, Inclusion (DEI)

Diversity, Equity, Inclusion (DEI) to pojęcia z obszaru zarządzania ludźmi i kulturą organizacyjną w myśl wspierania różnorodności, równości i integracji w miejscu pracy. Diversity to różnorodność, obecność różnych grup społecznych, kulturowych, etnicznych, płciowych, wiekowych, religijnych i innych w ramach organizacji. Equity to równość, zapewnienie wszystkim pracownikom równych szans, traktowania i dostępu do zasobów organizacyjnych. Inclusion, czyli inkluzja, polega na stworzeniu środowiska pracy, w którym wszyscy pracownicy czują się akceptowani, doceniani i zintegrowani. Celem DEI jest nie tylko zwiększenie różnorodności pracowników, ale także zapewnienie im równej szansy, uczciwego traktowania i poczucia przynależności do organizacji.

Do no significant harm (DNSH) / zasada nieczynienia znaczącej szkody środowiskowej (DNSH)

Wymóg DNSH wynika z taksonomii UE, czyli jest zawarty w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram w celu ułatwienia zrównoważonych inwestycji (zobacz artykuł 17 w rozporządzeniu). W skrócie, jednym z wymogów taksonomii jest to, że nasza działalność nie może wyrządzać poważnych szkód dla żadnego z celów środowiskowych (cele znajdziesz przy haśle taksonomia poniżej), w całym swoim cyklu życia. Wynika to z tego, że niektóre działalności mogą być, np. przyjazne dla klimatu, ale szkodliwe dla rzek, a Taksonomia ma promować jedynie aktywności, które są obiektywnie przyjazne dla wszystkich elementów środowiska.

Double materiality assessment (DMA) / Analiza podwójnej istotności (DMA)

Podwójna istotność to kluczowy element zgodności z Dyrektywą CSRD. Proces ten, wprowadzony w styczniu 2024 roku, wymaga od firm oceny, jak ich działania wpływają zarówno na społeczeństwo i środowisko, jak i na ich stabilność finansową. Firmy objęte CSRD muszą przeprowadzić tzw. podwójną materialność, uwzględniając zarówno aspekty wpływu społecznego i środowiskowego, jak i finansowego. Ten obowiązkowy proces pomaga firmom identyfikować istotne kwestie zrównoważonego rozwoju, które powinny być uwzględnione w ich raportach. Podwójna materialność obejmuje kroki takie jak nawiązywanie kontaktu ze zainteresowanymi stronami, identyfikacja tematów do raportowania, ocena ryzyk i szans oraz przedstawienie planu działań. Więcej w moim artykule.

Dyrektywa wzmacniająca pozycję konsumentów

Parlament Europejski zatwierdził przyjęcie dyrektywy wzmacniającej pozycję konsumentów, zakazującej twierdzeń wprowadzających w błąd i „greenwashingu” 16 stycznia 2024 r. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady zmienia dyrektywy 2005/29/WE i 2011/83/UE w odniesieniu do wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej poprzez lepsze informowanie i lepszą ochronę przed nieuczciwymi praktykami. Nowe przepisy mają przede wszystkim pomóc w zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych, które wprowadzają konsumentów w błąd i uniemożliwiają im dokonywanie zrównoważonych wyborów konsumpcyjnych. Więcej o regulacjach dotyczących greenwashingu przeczytasz w wywiadzie z Anną Kulą, ekspertką ESG i PR.

E

Eco-Management and Audit Scheme (EMAS) / Europejski System Zarządzania i Audytu (EMAS)

EMAS, czyli Europejski System Zarządzania i Audytu, to narzędzie stworzone przez Komisję Europejską, wspierające organizacje na całym świecie w redukcji wpływu na środowisko i promowaniu zrównoważonego rozwoju. To narzędzie zarządzania, umożliwiające organizacjom ocenę, raportowanie i poprawę wyników środowiskowych. więcej o organizacji na stronie Komisji Europejskiej.

Environmental Impact assessment (EIA)

Ocena Oddziaływania na Środowisko (EIA) to procedura analizy wpływu planowanych projektów lub działań na środowisko naturalne przed ich realizacją. Wywodzi się głównie z inicjatyw międzynarodowych organizacji takich jak Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ), oraz regionalnych i krajowych agencji ochrony środowiska. Celem EIA jest identyfikacja, ocena i zminimalizowanie negatywnych skutków ludzkich przedsięwzięć na ekosystemy, a jej geneza związana jest z rosnącą potrzebą ochrony środowiska i zrozumienia wpływu działań na naturalne środowisko.

Environmental Management Systems (EMS) / Systemy zarządzania środowiskowego (EMS)

EMS to zestaw procesów i praktyk, które umożliwiają organizacji mierzenie i ostatecznie zmniejszanie wpływu na środowisko. Najbardziej znanymi EMS to ISO 14001.

Environmental, social and governance (ESG) / Środowisko naturalne, społeczeństwo i ład korporacyjny (ESG)

ESG to zbiór standardów działania firmy świadomej środowiskowo i społecznie. ESG to czynniki pozafinansowe, które firmy wdrażają do swoich strategii biznesowych, i które raportują. Sam akronim wskazuje, że są to czynniki środowiskowe (environmental), społeczne (social) i dotyczące ładu korporacyjnego (corporate governance).

Kryteria środowiskowe uwzględniają wpływ firmy na środowisko naturalne, jego ślad węglowy etc. Kryteria społeczne to relacje z pracownikami, dostawcami, klientami i społecznościami wokół firmy. Ład Korporacyjny dotyczy zarządzania, przywództwa firmy, wynagrodzeń kadry kierowniczej, audytów, kontroli wewnętrznych i prawa akcjonariuszy. Tu więcej o ESG

Ethical or Sustainable Investments / Zrównoważone inwestycje

Impact investing, ethical investing czy sustainability investing. Wszystkie te pojęcia oznaczają jedno: sposób lokowania kapitału, który poza aspektem czysto finansowym uwzględnia czynniki środowiskowe (z ang. environmental), społecznej odpowiedzialności (z ang. social responsibility) oraz ładu korporacyjnego (z ang. corporate governance). A jak czynniki ESG wpływają na decyzje inwestycyjne uczestników rynku kapitałowego? Polecam artykuł na stronie GPW Inwestorzy stawiają na ESG

Environmental Risk Assessment (ERA) / Ocena ryzyka środowiskowego (ERA)

Ocena ryzyka środowiskowego (ERA) ma na celu ustalenie potencjalnych zagrożeń dla środowiska wynikających ze stosowania, przechowywania i usuwania produktów. Tu ciekawy przykład Environmental-Risk-Assessment-ERA-for-the-marine-environment.

Equal Pay Directive / Dyrektywa w sprawie wzmocnienia zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet

Dyrektywy w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania (Equal Pay Directive, nr 2023/970/U) wprowadziła obowiązek raportowy w zakresie tzw. luki płacowej. Dyrektywa została opublikowana 10 maja 2023 r.

European Deforestation Regulation (EUDR) / Europejskie Rozporządzenie przeciwko wylesianiu (EUDR)

Europejskie Rozporządzenie przeciwko wylesianiu (EURD) weszło w życie 29 czerwca 2023 r. Przepisy EUDR zaczną obowiązywać od 30 grudnia 2024 roku. EUDR zakazuje wprowadzania na rynek unijny lub eksportowania z niego produktów, które nie spełniają wymogów zrównoważonego rozwoju. Firmy muszą dochować należytą staranność, zapewniając, że ich produkty są legalne i nie są powiązane z obszarami, które zostały wylesione lub zdegradowane po 31 grudnia 2020 r. Głównym celem EUDR jest zmniejszenie wpływu UE na globalne wylesianie. Więcej na stronie z rozrządzeniem EUDR.

European ESG Template (EET) / Europejski Szablon ESG (EET)

EET to szablon wymiany danych, stworzony przez FinDatEx, który upraszcza proces wymiany danych ESG między uczestnikami rynku finansowego. Celem EET jest dostarczenie przeglądu wymagań regulacyjnych określonych w Standardach Technicznych Regulacyjnych (RTS) w ramach Rozporządzenia dotyczącego Zrównoważonego Finansowania (SFDR) poziom 1, które obowiązują na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego od 1 stycznia 2023 r. Ma to ułatwić proces wymiany danych ESG między uczestnikami rynku finansowego oraz ułatwić zgodność z aktami delegowanymi uzupełniającymi dyrektywę MiFID II (Dyrektywę dotyczącą Rynków Instrumentów Finansowych) i dyrektywę IDD (Dyrektywę dotyczącą Dystrybucji Ubezpieczeń). Więcej na FinDatEx.

European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) / Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej 

Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) to niezależna instytucja prywatna utworzona w 2001 r. przy wsparciu Unii Europejskiej. Członkami EFRAG-u są organizacje krajowe i europejskie posiadające wiedzę i doświadczenie w opracowywaniu Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (IFRS). EFRAG współpracuje z Komisją Europejską w procesie zatwierdzania Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSSF), publikowanych przez Radę ds. Międzynarodowych Standardów Rachunkowości – IASB (International Accounting Standards Board). Dodaję EFRAG do słownika zrównoważonego rozwoju, ponieważ grupa ta bierze  również czynny udział w opracowywaniu Unijnych Standardów Raportowania Zrównoważonego Rozwoju (ESRS).

European Green Deal – Europejski Zielony Ład  

Zatwierdzony w 2020 r. Europejski Zielony Ład jest zbiorem inicjatyw politycznych Komisji Europejskiej, których nadrzędnym celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej w Europie do 2050 r. EU Green Deal ma wspierać przekształcenie Unii Europejskiej w sprawiedliwe i zasobooszczędne społeczeństwo z nowoczesną i konkurencyjną gospodarką. Czytaj więcej na stronie.

European Single Access Point (ESAP) 

Scentralizowany dostęp do publicznie dostępnych informacji istotnych dla usług finansowych, rynków kapitałowych i zrównoważonego rozwoju (ESAP). https://www.seg.org.pl

EU Taxonomy / Taksonomia UE

Taksonomia to potoczna nazwa rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje. Przepisy te mają na celu przekierowanie kapitału z inwestycji szkodzących środowisku na bardziej ekologiczne. Taksonomia nie wprowadza zakazu inwestowania w działalności szkodzące środowisku, ale przyznaje dodatkowe preferencje dla ekologicznych rozwiązań. Taksonomia ma pomóc w transformacji Europy do 2050 r., a także w walce ze zmianami klimatu w dłuższej perspektywie. Więcej o taksonomii na stronie PARP

Extended Producer Responsibility (EPR) / Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP)

Extended Producer Responsibility (EPR) wymaga od producentów minimalizacji wpływu swoich produktów na środowisko na każdym etapie cyklu życia produktu. Obejmuje tworzenie programów odbioru produktów wycofanych ze sprzedaży lub użycia w celu ponownego wprowadzenia na rynek lub recyklingu. Tu filmik “EPR explained easily”.

G

Global Reporting Initiative (GRI)

GRI jest niezależną organizacją międzynarodową, która od 1997r. jest pionierem w raportowaniu zrównoważonego rozwoju. Wskaźniki GRI stanowią międzynarodowy wzorzec raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialnego biznesu dla firm. Więcej o Raportach GRI.

Global mean surface temperature (GMST)

Obserwowana średnia temperatura powierzchni Ziemi.

Global Resource Information Database (GRID) / Światowa Baza Danych o Zasobach Naturalnych (GRID)

Global Resource Information Database (GRID) to program stworzony przez UNEP w 1985 r. Jego celem jest gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie informacji, zwłaszcza przestrzennych, w celu wzmocnienia efektywnego zarządzania środowiskiem. Ośrodki GRID publikują dane i informacje w formie baz danych, map tematycznych, interaktywnych opowieści kartograficznych i raportów opartych na metodyce foresight. Efekty ich pracy są dostępne na platformie World Environment Situation Room.

Green bonds / Zielone obligacje

Zielone obligacje umożliwiają pozyskiwanie kapitału z przeznaczeniem na inwestycje, które przynoszą korzyści dla środowiska i społeczeństwa. Zielone obligacje to dłużne papiery wartościowe spełniające powszechnie przyjęte standardy. Najbardziej znanym standardem emitowania zielonych obligacji są Zasady Zielonych Obligacji (Green Bond Principles – GBP) opracowane przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego (ICMA), zaktualizowane w czerwcu 2018 r. Przykładowe kategorie projektów kwalifikujących się do emisji zielonych obligacji to: energia odnawialna, efektywność energetyczna, czysty transport, zielone budownictwo, gospodarka ściekowa i adaptacja do zmian klimatu. Dobre opracowania o zielonych obligacjach na stronie Deloitte oraz stronie Banku Światowego. Polecam też wywiad z Robertem Adamczykiem, głównym specjalistą środowiskowym w Europejskim Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOiR).

Green Claims Directive (GCD) / Dyrektywa Green Claims (GCD)

Dyrektywa Green Claims to propozycja prawna, mająca na celu zapewnienie, że reklamy związane z ekologią są wiarygodne i porównywalne w całej Unii Europejskiej. Jej głównym celem jest ochrona konsumentów przed greenwashingiem oraz przyczynienie się do stworzenia gospodarki o obiegu zamkniętym i przyjaznej dla środowiska poprzez umożliwienie konsumentom podejmowania bardziej świadomych decyzji zakupowych. Wiecej o Green Claims Directive na stronie KE.

Green finance / zielone finanse

Zielone finansowanie to przekierowanie przepływów kapitału w stronę bardziej zrównoważonych działalności i inwestycji. Mają one obecnie realny wpływ na działalność instytucji finansowych na całym świecie. Polecam: Raport PwC Zielone finanse po polsku edycja 2022.

Greenwashing

Greenwashing to wprowadzanie w błąd konsumentów poprzez podawanie im informacji, przez które mają nieprawidłowy lub niepełny obraz firmy i jej produktów, postrzegają je jako ekologiczne, podczas kiedy takie nie są. Greenwashing to twz. “ekościema”, narzędzie marketingu mające na celu oszukanie konsumentów, aby uwierzyli, że dane produkty lub usługi nie mają negatywnego wpływu na środowisko naturalne i ludzi. 

  • Greenhushing: Organizacje celowo zaniżają lub ukrywają swoje zielone lub społecznie odpowiedzialne osiągnięcia, aby uniknąć nadmiernego zainteresowania.
  • Greenrinsing: Firmy regularnie zmieniają cele związane z ochroną środowiska przed ich osiągnięciem, co budzi podejrzenia co do ich prawdziwej zaangażowania w te cele.
  • Greenlabelling: Marketerzy oznaczają produkty jako zielone lub zrównoważone, ale bliższa analiza ujawnia, że jest to mylące.
  • Greenshifting: Firmy sugerują, że to konsumenci są winni problemom środowiskowym i przerzucają winę na nich.
  • Greenlighting: Firmy podkreślają szczególnie ekologiczne cechy, aby odwrócić uwagę od działań szkodliwych dla środowiska w innych obszarach.
  • Greencrowding: Firmy ukrywają się w tłumie równie niezielonych firm
    Polecam świetny artykuł z przykładami na stronie Euro News.

    Więcej o regulacjach dotyczących greenwashingu w Polsce i UE przeczytasz w wywiadzie z Anną Kulą, ekspertką ESG i PR.


H

Human rights due diligence (HRDD) / Należyta staranność w zakresie praw człowieka (HRDD) 

Human rights due diligence (HRDD) to proces identyfikacji, unikania, łagodzenia i dokumentowania konsekwencji działalności firm w obszarze praw człowieka. Zasady te są dokładnie opisane w dokumencie ONZ The United Nations Guiding Principles, który zawiera łącznie 31 zasad. Chodzi o obecne, jak i o potencjalne, mogące zaistnieć w przyszłości, skutki działalności firm. Jednym z najważniejszych elementów należytej staranności w zakresie praw człowieka jest realne, konstruktywne zaangażowanie we współpracę z interesariuszami tj. pracownikami firmy, lokalnymi społecznościami, pracownikami zatrudnionymi w łańcuchu dostaw oraz konsumentami. Tu szersza definicja HRDD

I

Insetting

Insetting to strategia kompensacji emisji CO2, polegająca na inwestowaniu w zrównoważone praktyki wewnątrz własnego łańcucha dostaw lub wartości, celem redukcji emisji wewnątrz przedsiębiorstwa. W odróżnieniu od tradycyjnych kompensacji, insetting skupia się na przechwyceniu emisji na poziomie produkcji, co pozwala unikać lub minimalizować negatywny wpływ na środowisko. Projekty insettingowe, często oparte na sadzeniu lasów, nie tylko redukują emisje, ale również wspierają odporność na zmiany klimatu, chronią bioróżnorodność i przywracają równowagę ekosystemów. Czym insetting różni się od kompensacji CO2? Tu polecam artykuł na stronie Tergo.

Integrated reporting / Raportowanie zintegrowane

Raportowanie zintegrowane to nowe podejście do sprawozdawczości przedsiębiorstw, które integruje informacje finansowe i niefinansowe (środowiskowe i społeczne) w jednym dokumencie, aby pokazać działalność firmy w całości. Zasady opisuje International Integrated Reporting Framework

Intergovernmental panel for climate change (IPCC) / Międzyrządowy zespół ds. zmian klimatu (IPCC)

IPCC to międzyrządowe naukowe ciało doradcze utworzone w 1988 r. na wniosek członków ONZ, przez dwie organizacje Narodów Zjednoczonych – Światową Organizację Meteorologiczną (WMO) oraz Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP). Dla decydentów politycznych IPCC to najbardziej poważne i wiarygodne źródło informacji o zjawiskach związanych z globalnym ociepleniem. Zapewnia dostęp do wiedzy naukowej  o potencjalnych, przyszłych zagrożeniach wraz z opcjami ich łagodzenia. Więcej na stronie IPCC.

Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES)

Międzyrządowa Platforma Naukowo-Polityczna ds. Różnorodności Biologicznej i Usług Ekosystemowych (IPBES) jest niezależnym organem międzyrządowym ustanowionym przez państwa w celu wzmocnienia współpracy pomiędzy kręgami naukowymi i politycznymi  zakresie różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych. Działa na rzecz ochrony różnorodności biologicznej, długoterminowego dobrostanu ludzi i zrównoważonego rozwoju. Została założona w Panama City 21 kwietnia 2012 r. przez 94 rządy. Nie jest organem ONZ. Jednak na prośbę Zgromadzenia Plenarnego IPBES i za zgodą Rady UNEP, w 2013 r. Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) zapewnia IPBES usługi sekretariatu. Więcej informacji na temat PBES można znaleźć tutaj.

International Financial Reporting Standards (IFRS) / Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (IFRS)

Fundacja IFRS została utworzona w celu stworzenia jednego zestawu jasnych, wysokiej jakości, egzekwowalnych i międzynarodowo akceptowanych standardów sprawozdawczości finansowej oraz standardów dotyczących sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. Standardy sprawozdawczości finansowej IFRS są opracowywane przez Międzynarodową Radę Standardów Rachunkowości (IASB), natomiast Standardy Dotyczące Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju IFRS są ustanawiane przez nową Międzynarodową Radę Standardów Dotyczących Zrównoważonego Rozwoju (ISSB). Standardy rachunkowości określają, w jaki sposób firma sporządza swoje sprawozdania finansowe, podczas gdy Standardy Dotyczące Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju określają, w jaki sposób firma ujawnia informacje związane z zrównoważonym rozwojem. Więcej na stronie IFR.

International Union for Conservation of Nature (IUCN) / Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN)

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) to organizacja założona w 2021 r. IUCN wykorzystuje doświadczenie, zasoby i zasięg ponad 1400 organizacji członkowskich oraz wkład ponad 17 000 ekspertów. IUCN działa w szerokim zakresie tematów związanych z ochroną środowiska i wpływem klimatu na gatunki i ekosystemy. Działa również na rzecz zapewnienia, aby polityka i działania w dziedzinie klimatu uwzględniały aspekt płci, sprzyjały włączeniu społecznemu i uwzględniały potrzeby osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Zapraszam na stronę organizacji IUCN.

ISO (International Organization for Standardization)

International Organization for Standardization (ISO) to międzynarodowy organ, który tworzy i rozpowszechnia standardy akceptowane na całym świecie.

ISO 14001

ISO 14001 jest międzynarodowym standardem projektowania i wdrażania systemów zarządzania środowiskowego. Podstawowym zadaniem tej normy jest wspomaganie obszaru zarządzania ochroną środowiska (EMS), jak również zapobieganie zanieczyszczeniom w sposób uwzględniający potrzeby społeczno-ekonomiczne (w myśl idei zrównoważonego rozwoju). Więcej o ISO14001.

ISO 26000 

ISO 26000 jest normą międzynarodową zawierającą wytyczne dotyczące społecznej odpowiedzialności, czyli odpowiedzialności organizacji za wpływ podejmowanych decyzji i działań na społeczeństwo i środowisko, zapewnianej poprzez przejrzyste i etyczne postępowanie. Więcej o normie ISO 26000.

ISO 28000

ISO 28000 to międzynarodowa norma, która określa wymagania dla systemów zarządzania bezpieczeństwem łańcucha dostaw. Norma ISO 28000 ma na celu umożliwienie organizacjom skutecznego zarządzania ryzykiem związanym z bezpieczeństwem w zakresie logistyki i łańcucha dostaw. Więcej o ISO 28000.

ISO 37001

ISO 37001 jest normą międzynarodową zawierającą wytyczne zarządzania działaniami antykorupcyjnymi. ISO 37001 pomaga organizacjom zapobiegać korupcji, wprowadzać kulturę uczciwości i przejrzystości, minimalizować odpowiedzialność organizacji w przypadku podejrzenia jakiegokolwiek wykroczenia, poprzez wykazanie, że nie akceptuje ona przekupstwa i wdrożyła wszelkie możliwe środki w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa jego wystąpienia. Więcej o normie ISO 37001.

ISO 45001 

ISO 45001 jest normą międzynarodową zawierającą wytyczne zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy (BHP). Jest to pierwsza norma dotycząca bezpieczeństwa i higieny pracy wydana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną. Standard ten w dużym uproszczeniu służy zapobieganiu urazom i chorobom. Więcej o normie ISO 45001

ISSB Sustainability Reporting Standards / Standardy raportowania zrównoważonego rozwoju ISSB

Standardy raportowania zrównoważonego rozwoju ISSB to zestaw standardów  zaproponowanych przez International Sustainability Standard Board w celu zaspokojenia pilnej potrzeby kompleksowego globalnego punktu odniesienia dla raportowania zrównoważonego rozwoju firm. Dalsza lektura: Jakie są standardy ujawniania informacji na temat zrównoważonego rozwoju ISSB?

J

Just transition

Just transition czyli „sprawiedliwa transformacja” to koncepcja stworzona w latach 80. przez amerykańskie związki zawodowe, mająca na celu ochronę pracowników dotkniętych nowymi przepisami dotyczącymi zanieczyszczeń wody i powietrza. Obecnie jest używana do opisania konieczności uwzględnienia wszystkich społeczności i krajów w procesie dekarbonizacji. W praktyce oznacza to m.in. zapewnienie szkoleń dla pracowników sektora naftowego i gazowego, aby uniknąć ich pozostawania na marginesie w trakcie tej transformacji. Ponadto podkreśla, że rozwinięte kraje, które w przeszłości były głównymi emitentami, mają większe zasoby do osiągnięcia celów klimatycznych w porównaniu do krajów rozwijających się, które silniej odczuwają skutki zmian klimatycznych, muszą rozwijać swoje gospodarki i dysponują mniejszymi zasobami.

K

Klimat

Klimat to ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji (30 lat), charakterystyczny dla danego regionu ogół zjawisk pogodowych.

Konferencja sztokholmska ONZ 

Konferencja sztokholmska ONZ, która odbyła się w 1972 r., była przełomowym wydarzeniem nadającym ochronie środowiska rangę podstawowej funkcji państwa. Hasło konferencji brzmiało: „Mamy tylko jedną ziemię”. To w Sztokholmie pojawił się po raz pierwszy termin polityka ochrony środowiska. Konferencja wskazała na konieczność powołania wyspecjalizowanej agencji przy ONZ zajmującej się zagadnieniami ochrony środowiska. W ten sposób powstał UNEP. Więcej o Konferencji Sztokholmskiej na stronie UN.

Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE)

KOBiZE, czyli Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami, to instytucja działająca w strukturach Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego. Jego głównym zadaniem jest administrowanie unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji w Polsce. Dodatkowo, KOBiZE jest odpowiedzialny za prowadzenie krajowej bazy, gromadzącej dane dotyczące emisji gazów cieplarnianych oraz innych substancji i parametrów z nimi związanych. Instytucja pełni kluczową rolę w wykonywaniu corocznych krajowych inwentaryzacji emisji gazów cieplarnianych zgodnie z wymaganiami Protokołu z Kioto oraz opracowywaniu raportów, w tym zgodnie z konwencją UNFCCC. KOBiZE podlega nadzorowi Ministra Klimatu i finansowane jest ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Po więcej informacji, zapraszam na stronę KOBiZE.

Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 (KPEiK )

Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 (KPEiK) został przyjęty przez Komitet do Spraw Europejskich na posiedzeniu w dniu 18 grudnia 2019 r. KPEiK zawiera polityki i działania na rzecz realizacji 5 celów w obszarze energetyki:

  • bezpieczeństwa energetycznego,
  • wewnętrznego rynku energii,
  • efektywności energetycznej,
  • obniżenia emisyjności oraz
  • badań naukowych, innowacji i konkurencyjności

więcej na stronie rządowej.

L

Life Cycle Assessment (LCA) / Ocena cyklu życia

Wg. Normy ISO 14040 (2006), Life Cycle Assessment (LCA) jest techniką oceny aspektów środowiskowych i potencjalnych wpływów na środowisko w całym okresie życia produktu (od kołyski do grobu) (…)”. Inaczej LCA służy do identyfikowania, kwantyfikowania i oceniania aspektów środowiskowych oraz potencjalnych wpływów występujących w całym cyklu życia produktu. Jest jedną z technik zarządzania środowiskowego.

Lifestyle of Health and Sustainability (LOHAS)

Lifestyle of Health and Sustainability (LOHAS) to ruch społeczny promujący zdrowy i odpowiedzialny styl życia. Społeczność LOHAS cechują wysoka świadomość ekologiczna, znajomość oznakowania opakowań, gotowość do zapłacenia wyższej ceny za produkt dobrej jakości. LOHAS wymaga od producentów i konsumentów odpowiedniego gospodarowania zasobami, łączenia wzrostu gospodarczego z dbałością o środowisko naturalne.

Lisbon Strategy / Strategia lizbońska 

Strategia lizbońska to plan rozwoju przyjęty dla Unii Europejskiej na 10 lat przez Radę Europejską na posiedzeniu w Lizbonie w marcu 2000 r. Strategia lizbońska opiera konkurencyjność całego regionu na szeroko zakrojonych badaniach naukowych, zwłaszcza w nowoczesnych dziedzinach wiedzy. Innowacyjność miała stać głównym motorem rozwoju UE. Do 2010 r. inwestycje na badania i rozwój (R&D) miały wzrosnąć do 3% PKB. Treść Strategii Lizbońskiej

M


Materiality Assessment / Ocena istotności

Ocena istotności to proces identyfikowania, udoskonalania i oceniania  kwestii środowiskowych, społecznych i związanych z ładem korporacyjnym (ESG), które mogą mieć wpływ na naszą firmę i/lub interesariuszy. Można powiedzieć, że jest to zebranie opinii wśród inwestorów i innych interesariuszy i stworzenie listy tematów, które stanowią podstawę strategii, celów i raportowania. Od czego masz zacząć? Najpierw zidentyfikuj interesariuszy wewnętrznych i zewnętrznych. Tu znajdziesz pozostałe kroki:  “7 Basic Steps for Conducting a Successful Materiality Assessment”.

Millennium Development Goals (MDGs) / Milenijne Cele Rozwoju

MDGs to już historia. Jest to osiem celów, które 189 członków ONZ zobowiązało się osiągnąć w ramach Projektu Milenijnego ONZ. Były one realizowane do 2015 roku, kiedy to zastąpiły je Sustainable Development Goals (SDGs). Część Milenijnych Celów Rozwoju nie została osiągnięta i włączono je do SDGs.  

Minimum Safeguards / Minimalne Gwarancje

Minimalne gwarancje są nieodłączną częścią Taksonomii Unii Europejskiej. Celem minimalnych gwarancji jest zapobieganie oznaczaniu inwestycji jako zrównoważone, gdy wiązałyby się one z wywieraniem negatywnego wpływu w obszarach: praw człowieka, w tym praw pracowniczych (np. przeciwdziałanie takiemu zjawisku jak mobbing). praktyk korupcyjnych, niezgodności z przepisami podatkowymi i nieuczciwej konkurencji.

N

Natural capital / Kapitał naturalny

Kapitał naturalny (przyrodniczy) tworzą zasoby naturalne, czyli ziemia i wszystko, co znajduje się na jej powierzchni oraz w jej wnętrzu a co  jest użyteczne dla człowieka, ale nie jest wynikiem jego pracy. Kapitał naturalny dzieli się na zasoby:

  • odnawialne – energia słoneczna, energia geotermiczna, ziemia uprawna, lasy, powietrze, wiatr, woda;
  • nieodnawialne – ropa naftowa, gaz ziemny, węgiel, rudy.

Nature Based Solutions (NBS)

Nature Based Solutions (NBS) to rozwiązania oparte na naturze polegające na współpracy z przyrodą, jako jej integralną częścią. Ich celem jest rozwiązywanie wyzwań społecznych, wspieranie dobrostanu ludzki i lokalnej bioróżnorodności. Obejmują one ochronę, przywracanie lub zarządzanie ekosystemami naturalnymi i półnaturalnymi; zrównoważone gospodarowanie systemami wodnymi i terenami użytkowymi; oraz integrację natury w i wokół miast. Są to działania oparte na zasadach bioróżnorodności, zaprojektowane i wdrożone w sposób szanujący prawa, wartości i wiedzę społeczności lokalnych i ludów rdzennych. Polecam stronę Nature Based Solutions Initiative (NBSI)

Net Positive

Jako net positive określamy sytuację, w której oddajemy do środowiska naturalnego lub/i społeczeństwa więcej niż bierzemy. Działania net positive mają na celu przywrócenie lub regenerację systemów ekologicznych, spowolnienie spadku kapitału naturalnego. Być net positive to jakby obieg zamknięty plus. Dobry artykuł o tym jak być net positive w 7 krokach opublikował The Guardian.

Net zero / Zerowa emisja netto

Net zero jest ściśle regulowane przez wymagania Science Based Targets initiative (SBTi) i wymaga redukcji emisji gazów cieplarnianych o minimum 90% w całym łańcuchu wartości (Scope 1,2 i 3). Pozostałe 10% może zostać offsetowane lub wychwycone. Szczegółowy opis: https://sciencebasedtargets.org/resources/files/Net-Zero-Standard.pdf

Neutralność klimatyczna

Neutralność klimatyczna polega na ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych w możliwie największym stopniu i na kompensacji pozostałych emisji, których nie udało się uniknąć poprzez offsetowanie. Może to zostać osiągnięte poprzez wykupienie odpowiedniej ilości tzw. kredytów węglowych przy czym nie ma standardu, który określałby jaka część emisji może podlegać offsetowi.

Norway’s Transparency Act / Norweska ustawa o przejrzystości

Norweska ustawa o przejrzystości (po norwesku: „Åpenhetsloven”), która weszła w życie 1 lipca 2022 r., wymaga od dużych firm sprzedających produkty i usługi w Norwegii należytej staranności w zakresie praw człowieka zgodnie z Wytycznymi OECD. Ustawa wymaga przejrzystości w ich łańcuchach dostaw i relacjach biznesowych. Dalsza lektura na stronie Federacji Pracodawców Międzynarodowych FEDEE.

O

OECD Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct / Wytyczne OECD dotyczące należytej staranności w zakresie odpowiedzialnego prowadzenia biznesu

Wytyczne opracowane i opublikowane przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), zawierają zalecenia dotyczące tego, w jaki sposób przedsiębiorstwa mogą przeprowadzać badanie due diligence w celu identyfikacji, zapobiegania lub łagodzenia negatywnych skutków – a także wyjaśnienia, w jaki sposób do tych skutków doszło. Przepisy dotyczące należytej staranności w łańcuchu dostaw odwołują się do Wytycznych OECD jako właściwego procesu. Tu link do oficjalnej strony.

Offsetting 

Patrz wyżej – carbon offsetting.

P

Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) / Regulacje dot. Opakowań i Odpadów Opakowaniowych (PPWR)

Projekt ustawy dot. Opakowań i Odpadów Opakowaniowych (Packaging and Packaging Waste Regulation – PPWR) został opublikowany przez Komisję Europejską 30 listopada 2022 r. PPWR dotyczy całego cyklu życia opakowań i kładzie obowiązki nie tylko na producencie, ale na każdym uczestniku łańcucha wartości. Dotyczą one wpływu na środowisko oraz oznakowania warunkującego wprowadzenie na rynek, a także zbiórki, uzdatniania oraz recyklingu odpadów opakowaniowych, a zatem Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta. Link do propozycji ustawy PPWR. Obecnie obowiązuje dyrektywa PPWD w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych z 1994 r.

Pakiet Fit for 55 / Pakiet „Gotowi na 55” 

Pakiet Fit for 55 (Pakiet „Gotowi na 55”) to zestaw wniosków ustawodawczych mających zmienić i uaktualnić unijne przepisy oraz ustanowić nowe inicjatywy, tak by polityka UE była zgodna z celami klimatycznymi uzgodnionymi przez Radę i Parlament Europejski. Cele pakietu:

  • Redukcja gazów cieplarnianych: -55% do 2030 r.
  • Udział OZE w miksie energetycznym: 40% do 2030 r.
  • Wydajność energetyczna: poprawa o 36% do 2030 r.

Pakiet zawiera między innymi:

  • Zmiany w handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS)
  • Rozporządzenie w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego
  • Dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł energii (OZE)
  • Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej
  • Rozporządzenie w sprawie użytkowania gruntów, leśnictwa i rolnictwa
  • Przegląd dyrektywy w sprawie opodatkowania energii

Nowy mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2

Wszystko świetnie opisane na stronie: consilium.europa

Paris Climate Agreement / Paryskie Porozumienie Klimatyczne

Porozumienie paryskie to dokument wieńczący 21 Konferencję ONZ w sprawie zmian klimatu. Do tej pory porozumienie ratyfikowało 195 państw. Kraje, które podpisały porozumienie po raz pierwszy wspólnie zobowiązały się do przedstawienia do 2020 roku długoterminowych scenariuszy ograniczenia emisji gazów cieplarnianych zgodnie z metodologią przyjętą przez IPCC. Porozumienie paryskie to plan działań mających ograniczyć globalne ocieplenie. Porozumienie paryskie zakłada, że droga dojścia do neutralności klimatycznej krajów rozwijających się będzie dłuższa niż w krajach rozwiniętych, otrzymają one jednak wsparcie. Polska podpisała Porozumienie paryskie 22 kwietnia 2016 r. Na stronie Rady Europejskiej znajdziecie infografikę przedstawiającą  założenia porozumienia paryskiego.

Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF)

Partnership for Carbon Accounting Financials to inicjatywa mająca na celu dostarczanie standardów i narzędzi do rachunkowości węglowej dla instytucji finansowych. Jej głównym celem jest pomiar i zarządzanie emisjami gazów cieplarnianych związanych z portfelami inwestycyjnymi. Działa w obszarze ESG (Environmental, Social, Governance), wspierając finansowe instytucje w zrozumieniu i minimalizowaniu wpływu ich działalności na środowisko. Tu oficjalna strona Partnership for Carbon Accounting Financials.

Principles for Responsible Investments (PRI) / Zasady Odpowiedzialnego Inwestowania (PRI)

Sześć Zasad Odpowiedzialnego Inwestowania (PRI) to dobrowolny i oparty na aspiracjach zestaw zasad inwestowania, który uwzględnienia czynniki środowiskowe, społeczne i ładu korporacyjnego (ESG) w praktykach inwestycyjnych. Narzędzie to ma na celu nie tylko lepsze zrozumienie etycznych inwestycji i czynników ESG, ale również wsparcie inwestorów we włączaniu tych czynników do ich decyzji inwestycyjnych oraz tych związanych z zarządzaniem własnym majątkiem. Inwestorzy, którzy zostają zostać sygnatariuszami PRI,  muszą co roku składać sprawozdania ze swoich odpowiedzialnych działań inwestycyjnych. Tu oficjalna strona Principles for Responsible Investments (PRI).

Polityka Energetyczna Polski do 2040 r. (PEP2040)

PEP2040 przyjęta przez Radę Ministrów 2 lutego 2021 r. została oparta na 3 filarach:

Poprawka dauhańska

Poprawka dauhańska sporządzona w Ad-Dausze dnia 8 grudnia 2012 r. Dotyczy ona Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, sporządzonego w Kioto dnia 11 grudnia 1997 r. Poprawka dauhańska wyznaczyła prawnie wiążące zobowiązania dotyczące redukcji emisji dla Stron Protokołu z Kioto. Przeczytaj pełny opis poprawki dauhańskiej.

Product stewardship /  Zarządzanie produktem

Product stewardship to zarządzanie produktem przez cały cykl życia w celu spełniania wymogów związanych z ESG. Jeśli jesteśmy producentami np. oleju silnikowego, w naszym programie product stewardship znajdą się najpewniej: ocena wprowadzenia nowych produktów, zarządzanie wrażliwymi chemikaliami, kontrola bezpieczeństwa u klienta, doradztwo kwestii procedur bezpieczeństwa przy obsłudze, etykietowanie produktów i karty charakterystyki.

Purpose washing

Purpose washing ma miejsce, gdy organizacja wprowadza w błąd poprzez publikację swoich szczytnych celów, podczas kiedy jej działania wcale do tych celów nie prowadzą. Ciekawy artykuł o purpose washing na blogu Carolyntate

R


Refuse Derived Fuel (RDF) / Paliwo odpadowe (RDF)

Paliwo odpadowe (RDF) jest produkowane z komulanych odpadów stałych – w skrócie MSW (Municipal Solid Waste). Materiały niepalne, takie jak szkło i metale, są usuwane, a pozostały materiał jest rozdrabniany, suszony, formowany w bele i ostatecznie spalany w celu wytworzenia energii elektrycznej. Paliwo pochodzące z odpadów uznaje się za odnawialne źródło energii. RDF dzieli się na TDF (paliwa pochodzące z opon), SRF (stałe paliwa z odzysku) i AF (paliwa alternatywne).

Regenerative (agriculture/business/design) / Regeneratywne (rolnictwo/biznes/projektowanie)

Regeneratywny znaczy taki, który odradza się. Jest to koncepcja kojarzona głównie z rolnictwem i rybołówstwem ale może dotyczyć wszystkich rodzajów biznesu. Termin ten zaczyna być coraz bardziej popularny i postrzegany jako kolejny krok po gospodarce cyrkularnej. Czyli nie dość, że nie korzystamy z nowych zasobów naturalnych, to jeszcze sprawiamy, że te zasoby, które mamy odradzają się. 

Rematerialization / Rematerializacja

Rematerializacja to zamiana tego, co kiedyś uważano za odpad, w nowy zasób dla produktu, usługi lub procesu. Dalsza lektura: Dematerializacja i rematerializacja.

S

Science Based Targets Initiative (SBTi) / Inicjatywna – Cele oparte o wiedzę naukową (SBTi) 

Cele oparte o wiedzę naukową (SBT) mają za zadanie utrzymać globalny wzrost temperatury poniżej 2oC w porównaniu do poziomu z lat 1850-1900 (tzw. epoki przedindustrialnej). Jest to inicjatywa, która wspiera firmy w ustalaniu ich celów redukcyjnych i w transformacji działalności biznesowej tak, aby dopasować się do realiów przyszłej gospodarki niskoemisyjnej. Przyjęte przez firmy cele w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych są uważane za „uzasadnione naukowo”, jeśli są zgodne z tym, co według najnowszych badań klimatycznych jest konieczne do osiągnięcia celów Porozumienia Paryskiego. Inicjatywa SBTi powstała we współpracy CDP, inicjatywy ONZ Global Compact (UNGC), World Resources Institute (WRI) oraz World Wide Fund for Nature (WWF), a także jest jednym ze zobowiązań koalicji We Mean Business. Tu oficjalna strona Science Based Targets

Scope 3 emissions / 3 zakresy emisji 

Greenhouse Gas Protocol (GGP) dzieli emisje na 3 kategorie:

  • Zakres 1 (Scope 1): emisje bezpośrednie powstałe w wyniku spalania paliw w źródłach stacjonarnych, np. gazu ziemnego na ocieplenie budynku, bądź mobilnych, np. benzyny we flocie samochodowej firmy, będących własnością firmy bądź przez nią nadzorowanych, emisji powstałych w wyniku zachodzących procesów technologicznych czy ulatniających się czynników chłodniczych.
  • Zakres 2 (Scope 2): pośrednie emisje powstałe w wyniku zużywania importowanej (zakupionej czy dostarczonej z zewnątrz) energii elektrycznej, cieplnej, pary technologicznej lub chłodu.
  • Zakres 3 (Scope 3): inne pośrednie emisje powstałe w całym łańcuchu wartości przedsiębiorstwa, np. w wyniku wytworzenia surowców, zagospodarowania odpadów, transportu surowców oraz produktów, podróży służbowych pracowników czy korzystania z produktów przez użytkowników końcowych.

SDG Index and Dashboards / Globalny indeks SDG

Raport „SDG Index and Dashboards” prezentuje pierwszą w historii ocenę wysiłków rządów w kierunku realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG) przyjętych podczas szczytu ONZ w Nowym Jorku. Analiza pokazuje, że żaden kraj nie jest na dobrej drodze do osiągnięcia wszystkich celów do 2030 r. Więcej o indeksie SGD na stronie Odpowiedzialnybiznes

SDGwashing

SDGwashing to zjawisko, w którym firmy formułują niejasne lub fałszywe twierdzenia dotyczące swojego wkładu w Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ w celu poprawy wizerunku i działań marketingowych, nie podejmując jednocześnie istotnych działań wspierających te cele, co może wprowadzać konsumentów w błąd co do rzeczywistego wpływu ich decyzji zakupowych.

Shared value (SV)

Shared value (SV) czyli tworzenie wspólnej wartości to koncepcja biznesowa, o której po raz pierwszy napisał  Harvard Business Review w 2006 r. w artykułe „Strategia i społeczeństwo: związek między przewagą konkurencyjną a społeczną odpowiedzialnością biznesu”. Po dalsze informacje na temat shared value kieruję Was zatem na stronę https://hbr.org.

Single Use Plastics Directive (SUP) / Dyrektywa SUP 

Unijna dyrektywa w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko, z ang. Single Use Plastics, weszła w życie w lipcu 2019 r. W Polsce transpozycja dyrektywy SUP nie została jeszcze sfinalizowana. Proponowane w projekcie przepisy zakładają m.in. osiągnięcie do 2026 r., w porównaniu z 2022 r., „ambitnego i trwałego zmniejszenia stosowania” kubków na napoje (w tym ich pokrywek i wieczek) oraz pojemników na żywność. Więcej o SUP na stronie Teraz Srodowisko

Social Entrepreneurship / Przedsiębiorczość społeczna

Przedsiębiorca społeczny to osoba, która poszukuje nowatorskich rozwiązań dla problemów społeczności. Osoby te są chętne do podjęcia ryzyka i wysiłku a ich determinacja przyczynia się często do wprowadzania zmian systemowych ukierunkowanych na łagodzenie różnego rodzaju napięć społecznych. Ich misją jest poprawa bytu osób wykluczonych społecznie, którzy z jakichś powodów nie są w stanie sami walczyć o swoją sytuację.

Social Enterprise / Przedsiębiorstwo społeczne (PS)

Przedsiębiorstwo społeczne (PS)  to podmiot ekonomii społecznej, które prowadzi działalność gospodarczą czyli generuje dochody aktywizując jednocześnie zawodowo osoby wykluczone społecznie. Przedsiębiorstwo społeczne nie prywatyzuje zysku lub nadwyżki bilansowej i jest zarządzane w sposób partycypacyjny. W Polsce dominują cztery typy przedsiębiorstw społecznych:

  • Spółdzielnia socjalna
  • Stowarzyszenie (spełniające kryteria PS)
  • Fundacja (spełniająca kryteria PS)
  • Spółka z o.o. non profit

W związku z brakiem ustawowej definicji przedsiębiorstwa społecznego w Polsce definicję formalną znaleźć można w dokumencie „Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020”. Tu link do ogólnopolskiej internetowej bazy przedsiębiorstw społecznych, prowadzony przez Departament Ekonomii Społecznej i Solidarnej oraz Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej. Polecam również wywiad z Magdaleną Jabłońską i Patrycją Surowiec, zarządzającymi spółdzielnią socjalną Zeroban.

Social Impact Bonds / Obligacje wpływu społecznego

Podobnie jak w przypadku zielonych obligacji, emisje obligacji wpływu społecznego określają wytyczne Social Bond Principles (SBP) opracowane przez stowarzyszenie International Capital Market Association (ICMA). Przykłady kategorii projektów kwalifikujących się do obligacji społecznych to: bezpieczeństwo żywnościowe i zrównoważone systemy żywnościowe, postęp społeczno-ekonomiczny, przystępne cenowo mieszkania, dostęp do podstawowych usług oraz walka z pandemią. 

Sprawiedliwość klimatyczna

Sprawiedliwość klimatyczna to pojęcie, które pojawia się w kontekście zmian klimatycznych, których skutki dotykają w największym stopniu społeczności, które w najmniejszym stopniu się do nich przyczyniły. To na przykład kraje, które (słusznie lub nie) określamy jako rozwijające się, ludność rdzenna ale także przyszłe pokolenia. Osobom zainteresowanym tematem sprawiedliwości klimatycznej polecam ekspercką debatę, którą w lutym 2023 r. poprowadził Bolesław Rok, dyrektor Centrum Badań Przedsiębiorczości Pozytywnego Wpływu w Akademii Leona Koźmińskiego.

Standardy sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju

  • Standardy o zasięgu globalnym
    GRI (Global Reporting Initiative), normy ISO, 10 Zasad ONZ Global Compact, wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka, wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych.
  • Standardy dla Unii Europejskiej
    EMAS (Europejski System Zarządzania i Audytu), ESRS (Europejski System Raportowania Zrównoważonego Rozwoju).
  • Standardy krajowe
    W Polsce będą to wytyczne Giełdy Papierów Wartościowych oraz SIN (Standard Informacji Niefinansowych).

Strategia UE na rzecz bioróżnorodności 2030 / EU Biodiversity Strategy for 2030

„Przywracanie przyrody do naszego życia” to Unijna Strategia na rzecz bioróżnorodności 2030 r. opublikowana przez Komisję Europejską 20 maja 2020 r. Jest to wszechstronny, ambitny i długoterminowy plan mający na celu ochronę przyrody i odwrócenie procesu degradacji ekosystemów. Głównym celem strategii jest odbudowa bioróżnorodności w Europie do 2030 r. poprzez zastosowanie konkretnych działań i wypełnienie zobowiązań. W dużym skrócie kluczowe zobowiązania do 2030 r. są tu podzielone na dwa piony: . 

  1. Ochrona przyrody: 
  • Objęcie co najmniej 30 proc. unijnych obszarów lądowych i 30 proc. obszarów morskich ochroną prawną;
  • Ścisła ochrona co najmniej jednej trzeciej unijnych obszarów chronionych, w tym wszystkich pozostałych w UE lasów pierwotnych i starodrzewów;
  • Utworzenie korytarzy ekologicznych w ramach transeuropejskiej sieci Natura;
  • Skuteczne zarządzanie wszystkimi obszarami chronionymi.
  1. Przywracanie dobrego stanu przyrody:
  • Zaproponowanie w 2021 r. prawnie wiążących celów UE;
  • Nie pogorszenie się tendencji w zakresie ochrony lub stanu siedlisk i gatunków; osiągnięcie przez co najmniej 30 proc. z nich właściwego stanu ochrony lub wykazywanie pozytywnej tendencji w tym obszarze;
  • Objęcie co najmniej 25 proc. gruntów rolnych rolnictwem ekologicznym;
  • Obecność elementów krajobrazu o wysokiej różnorodności na co najmniej 10 proc. użytków rolnych;
  • Ograniczenie stosowania pestycydów i nawozów o 20 proc.;
  • Zasadzenie w UE trzech miliardów nowych drzew, z pełnym poszanowaniem zasad ekologii;
  • Odwrócenie spadku liczebności owadów zapylających;
  • Rekultywacja obszarów zanieczyszczonej gleby;
  • Przywrócenie co najmniej 25 000 km rzek do stanu swobodnego przepływu;
  • Europejska platforma na rzecz zazieleniania miast: Porozumienie w sprawie zielonego miasta;
  • Zmniejszenie o połowę liczby gatunków wymienionych w czerwonej księdze, dla których inwazyjne gatunki obce stanowią zagrożenie;
  • Ograniczenie negatywnego wpływu na siedliska dna morskiego oraz wyeliminowanie lub ograniczenie przyłowu. 

Supplier Assessment / Supplier Evaluation / Ocena dostawców

Supplier Assessment to proces ilościowej i jakościowej oceny i zatwierdzania potencjalnych dostawców. Ocena dostawców obejmuje również obecnych dostawców, ich monitorowanie w celu obniżenia kosztów, ograniczenia ryzyka i poprawy jakości. Firmy bardzo często opisują cały proces oceny dostawców w swoim kodeksie etyki. 

Supply Chain Traceability (SCT) / Śledzenie łańcucha dostaw (SCT)

Supply Chain Traceability to zdolność do identyfikacji, śledzenia produktu lub substancji podczas ich przemieszczania wzdłuż łańcucha dostaw – od surowców do gotowych produktów. Jeśli jesteśmy w stanie śledzić każdy etap powstawania produktu szybko zlokalizujemy źródło problemu. Dzięki temu firmy i organizacje są w stanie zapewnić, że ich produkt nie został na przykład uszkodzony – lub podjąć działania naprawcze dotyczące produktu lub substancji, których dotyczy problem.

Supply Chain Transparency / Supply Chain Visibility (SCV) /  Przejrzystość łańcucha dostaw / Widoczność łańcucha dostaw

Supply Chain Visibility (SCV) to widoczność łańcucha dostaw, czyli gromadzenie i informowanie w czasie rzeczywistym o lokalizacji i statusie aktywów w całym łańcuchu dostaw. Przejrzystość łańcucha dostaw to możliwość dostępu interesariuszy do danych w czasie rzeczywistym związanych z procesem zamówień, zapasami, dostawą i potencjalnymi zakłóceniami w łańcuchu dostaw. Przejrzystość łańcucha dostaw zostaje osiągnięta, gdy firma lub organizacja wie, co dzieje się w na każdym etapie życia produktu lub usługi i jest w stanie przekazywać tę wiedzę – zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. Aby firma była przejrzysta, musi gromadzić dane i udostępniać je wszyscy zainteresowani. Polecam artykuł Environmental Supply Chain Transparency.

Sustainable Aviation Fuel (SAF) / Zrównoważony Paliwo Lotnicze (SAF)

Paliwo lotnicze produkowane w sposób bardziej ekologiczny niż tradycyjne paliwa lotnicze.

Sustainability / Sustainable development / Zrównoważony rozwój

Zrównoważony rozwój to rozwój społeczny i ekonomiczny biznesu, który zakłada zaspokojenie potrzeb obecnego pokolenia, nie ograniczając możliwości rozwojowych przyszłych pokoleń. Zakłada równoległy rozwój gospodarki, społeczeństwa i środowiska. Idea zrównoważonego rozwoju pojawiła się po raz pierwszy w 1987 r. w raporcie Światowej Komisji do spraw Środowiska i Rozwoju ”Nasza wspólna przyszłość”. Polecam rozmowę na temat zrównoważonego rozwoju z Virginie Little, założycielką Little Greenfinity.

Sustainability Accounting Standards Board (SASB) / Rada Standardów Rachunkowości Zrównoważonego Rozwoju (SASB)

Standardy SASB umożliwiają organizacjom dostarczanie informacji o zagrożeniach i możliwościach w zakresie zrównoważonego rozwoju, które mają wpływ na wartość przedsiębiorstwa. Pieczę nad standardami SASB w 2022 r. przejęła Fundacja Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (IFRS Foundation), która połączyła się wówczas z Value Reporting Foundation (VRF), globalną organizacją non-profit, która wcześniej była właścicielem SASB. Standardy SASB identyfikują podzbiór kwestii środowiskowych, społecznych i związanych z ładem korporacyjnym, które są najbardziej istotne dla wyników finansowych i wartości przedsiębiorstwa w 77 branżach. Jeśli chcecie wiedzieć więcej na temat SASB i jej powiązaniach z ISSB polecam artyukuł: Answering your top five questions about the ISSB and SASB Standards.

Sustainability Bonds /  Obligacje zrównoważonego rozwoju

Obligacje zrównoważonego rozwoju to emisje, z których wpływy są wykorzystywane do finansowania lub refinansowania projektów lub działań ekologicznych i społecznych. Obligacje te mogą być emitowane przez firmy, rządy i gminy i powinny być zgodne z wytycznymi ICMA, które są dostosowane zarówno do Green Bonds Principles (GBP) jak i Social Bond Principles (SBP). Mogą być niezabezpieczone, zabezpieczone wiarygodnością kredytową emitenta korporacyjnego lub rządowego lub zabezpieczone zabezpieczeniem na określonym aktywie.

Sustainability Risk Management (SRM) / Zarządzanie ryzykiem zrównoważonego rozwoju (SRM)

Sustainability Risk Management (SRM) to strategia biznesowa, która dostosowuje cele zysku do zielonych strategii i polityk firmy. Takie zarządzanie ma na celu zmniejszenie negatywnego wpływu na środowisko poprzez ograniczenie wykorzystania zasobów naturalnych i zmniejszenie emisji dwutlenku węgla, substancji toksycznych i produktów ubocznych. Celem SRM jest doprowadzenie do takiej sytuacji, kiedy zarządzanie zgodnie z zasadami ESG staje się wydajne, kiedy utrzymujemy i rozwijamy firmę, jednocześnie chroniąc środowisko. SRM jest uważany za krytyczną część zarządzania ryzykiem korporacyjnym (ERM).

Sustainable Development Goals (SDGs)  / Cele zrównoważonego rozwoju (SDG)

Cele Zrównoważonego Rozwoju (ang. Sustainable Development Goals – SDGs) to plan działania na rzecz przemian i przeobrażeń świata, w którym potrzeby obecnego pokolenia mogą być zaspokojone w sposób zrównoważony, z szacunkiem dla środowiska oraz z uwzględnieniem potrzeb przyszłych pokoleń. Celów jest 17 i są one przedstawione w dokumencie “Przekształcania naszego świata: Agenda na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju – 2030”, który został podpisany we wrześniu 2015 r. Cele mają być osiągnięte przy pomocy 169 działań podjętych przez rządy państw, organizacje międzynarodowe, organizacje pozarządowe, sektor nauki i biznesu, a także obywateli. SDG’sy skupiają się wokół 5 obszarów: ludzie, planeta, dobrobyt, pokój, partnerstwo (ang. 5xP : people, planet, prosperity, peace, partnership). Plan ten wskazuje najważniejsze wyzwania naszych czasów. Przedstawia wizję budowy lepszego świata z korzyścią dla mieszkańców planety oraz jego naprawy. Za realizację SDG’sów w Polsce odpowiada Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Koordynatorem monitorowania SDG w Polsce jest Główny Urząd Statystyczny (GUS).  Poniższa grafika z 17 celami SGD’s może być rozpowszechniana przez podmioty nie należące do UN: Tu link do opisu wszystkich 17 SDG’sów w oraz grafik, które można rozpowszechniać.

Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) / Rozporządzenie UE w sprawie zrównoważonego finansowania (SFDR) 

Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 z dn. 27.11.2019 r. Reguluje ono obszar ujawnień dotyczących zrównoważonego rozwoju w sektorze finansowym. Ma na celu wprowadzenie odpowiedzialności i dyscypliny w sprawozdawczości ESG. Chodzi głównie o poprawę ujawnień, tak by zwiększyć porównywalność informacji i ograniczyć zjawisko greenwashingu. 1 stycznia 2023 r. weszły w życie zasady SFDR poziomu 2, które zaostrzają dotychczasowe wymogi wobec uczestników rynku finansowego, w tym twórców produktów finansowych, oraz doradców finansowych. Więcej na stronie Komisji Europejskiej.

Sustainable Procurement / Zrównoważone zakupy

Sustainable Procurement to proces, w którym przedsiębiorstwo dokonuje zakupów na potrzebne towary i usługi godząc interesy biznesowe z oczekiwaniami społecznymi i zmieniającymi się przepisami. Organizacje mają do wyboru kilka sposobów na integrowanie zrównoważonego rozwoju w procesie zakupowym. Jednym z nich są wytyczne ISO 20400 poświęcone w całości zrównoważonym zakupom. Dokument ten pozwala przejść przez obszary priorytetowe dla procesu i ułatwia zrozumienie istoty aspektów społecznych i środowiskowych w zakupach. Więcej o normie ISO 20400.

Sustainability Report / Raport zrównoważonego rozwoju

Raport zrównoważonego to publikacja informacji niefinansowych dotyczących kwestii środowiskowych, społecznych i gospodarczych. Są to kryteria zebrane pod akronimem ESG (Environmental, social and corporate governance). Raport może być dobrowolny lub obowiązkowy, to zależy od rodzaju instytucji i kraju. Generalnie wprowadzenie informacji niefinansowych do raportów jest postrzegane jako krok naprzód w komunikacji korporacyjnej. Zwiększa zaangażowanie, przejrzystość w firmie, pomaga w budowaniu zaufania konsumentów i inwestorów.W UE obowiązkowa praktyka sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju dla niektórych spółek jest  regulowana dyrektywę sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (CSRD). 

Svante Arrhenius (1859 – 1927)

Svante Arrhenius nazywany często „ojcem chemii fizycznej”, laureat nagrody Nobla w dziedzinie chemii za elektrolityczną teorię dysocjacji. W swojej pracy z 1896 roku przeprowadził bardzo precyzyjne (jak na swoje czasy) obliczenia zmian temperatury powierzchni Ziemi wskutek zmian zawartości CO2 w powietrzu. Więcej o jego pracy w artykule na stronie Nauka o Klimacie

T

Taksonomia UE

Taksonomia UE to potoczna nazwa Rozporządzenia w sprawie zrównoważonego finansowania (nr 2020/852) z dnia 18 czerwca 2020 r. Rozporządzenie zostało uzupełnione 27 czerwca 2023 r. przez rozporządzenie delegowane nr 2023/2486. Taksonomia to narzędzie do przeprowadzania oceny działalności i inwestycji pod kątem spełniania kryteriów ESG. Celem tych regulacji jest przekierowanie strumienia finansowego, czyli środków na projekty zrównoważone. Oto cztery warunki dla uznania danej działalności za ekologiczną

Dana działalność gospodarcza kwalifikuje się jako zrównoważona środowiskowo, jeżeli łącznie spełnia cztery warunki, tj.:

  • wnosi istotny wkład w realizację co najmniej jednego z sześciu celów środowiskowych;
  • nie wyrządza poważnych szkód dla żadnego z celów środowiskowych;
  • jest prowadzona zgodnie z minimalnymi gwarancjami;
  • spełnia techniczne kryteria kwalifikacji[6].
  • Sześć celów środowiskowych Taksonomii

Cele środowiskowe Taksonomii to:

  • łagodzenie zmian klimatu;
  • adaptacja do zmian klimatu;
  • zrównoważone wykorzystywanie i ochrona zasobów wodnych i morskich;
  • przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym;
  • zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrola;
  • ochrona i odbudowa bioróżnorodności i ekosystemów

Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD) / Grupa zadaniowa ds. ujawniania informacji finansowych związanych z klimatem (TCFD )

Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD) to międzynarodowa inicjatywa opracowana w 2015 r. i opublikowana w obecnej wersji w 2017 r. przez organ The Financial Stability Board. TCFD to zestaw zaleceń dotyczących ujawnień odnoszących się do klimatu, dzięki któremu możliwe jest szacowanie i zarządzanie ryzykiem klimatycznym. Rekomendacje są  zorganizowane wokół czterech obszarów tematycznych: nadzór korporacyjny, strategia, zarządzanie ryzykiem oraz wskaźniki i cele.  Oto siedem zasad skutecznego ujawniania informacji TCFD:: 

  • Ujawnienie powinno przedstawiać istotne informacje
  • Ujawnienie powinno być konkretne i kompletne
  • Ujawnienie powinno być jasne, wyważone i zrozumiałe
  • Ujawnianie powinno być spójne w czasie
  • Ujawnianie informacji powinno być porównywalne między firmami w branży lub portfelu sektora
  • Ujawnienie powinno być rzetelne, weryfikowalne i obiektywne
  • Ujawnienie powinno być przekazywane na czas

    Link do strony Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD).

Traktat Amsterdamski

Traktat Amsterdamski znany również jako Traktat z Amsterdamu zmienił Traktat o Unii Europejskiej. Został podpisany dnia 2 października 1997 r. a zaczął obowiązywać 1 maja 1999 r. Głównym celem podpisania dokumentu miało być dopasowanie poprzednich traktatów do zmian, a mianowicie: poszerzenia Unii Europejskiej o nowe kraje oraz zbliżenie wspólnoty do obywateli państw członkowskich. Treść Traktatu Amsterdamskiego

Triple Bottom Line (TBL)  / Potrójna linia graniczna (TBL)

Potrójna linia graniczna (TBL) to koncepcja zrównoważonego rozwoju stworzona przez Johna Elkingtona w 1994 roku. Idea ta zakłada, że w strategii firmy obok czynnika ekonomicznego równie ważne są czynniki środowiskowe i społeczne. Myślenie strategiczne firmy powinno odbywać się równolegle w tych trzech obszarach:

  • Linia społeczna – dotyczy kapitału społecznego i przejawia się podejmowaniem uczciwych i korzystnych praktyk biznesowych wobec pracowników oraz społeczności i regionu, w którym korporacja prowadzi swoją działalność.
  • Linia środowiskowa – odnosi się do kapitału środowiska naturalnego i koncentruje się na zrównoważonych praktykach ekologicznych firmy.
  • Linia ekonomiczna – obejmuje kapitał ekonomiczny i odnosi się do całkowitego wpływu firmy na środowisko gospodarcze po odjęciu wszystkich kosztów.
    Więcej informacji Triple Bottom Line w artykule

U

United Nations Global Compact (UN Global Compact) 

UN Global Compact to największa na świecie inicjatywa skupiająca zrównoważony biznes powołana w 2000 r. przez Sekretarza Generalnego ONZ. Zrzesza obecnie ponad 10 000 firm. Misją UN Global Compact jest zmobilizowanie globalnego ruchu firm i interesariuszy, aby “stworzyć bezpieczny, sprawiedliwy i przyjazny dla człowieka świat, do którego wszyscy dążymy”. Firmy i organizacje, które przyłączają się do UN Global Compact są zobowiązane do dostosowania swojej strategii i działalności do Dziesięciu Zasad Global Compact dotyczących praw człowieka, pracy, środowiska i walki z korupcją. Sprawdź, jak zostać członkiem UN Global Compact

The UN Global Compact’s ten principles / 10 zasad UN Global Compact

Inicjatywa UN Global Compact, podjęta przez Sekretarza Generalnego ONZ – Kofi Annana, zaleca firmom i innym organizacjom poparcie, przyjęcie i stosowanie, we wszystkich sferach ich działalności, dziesięciu fundamentalnych zasad z zakresu praw człowieka, standardów pracy, ochrony środowiska i zapobiegania korupcji.

Prawa człowieka
1. Popieranie i przestrzeganie praw człowieka przyjętych przez społeczność międzynarodową
2. Eliminacja wszelkich przypadków łamania praw człowieka przez firmę

Standardy pracy
3. Poszanowanie wolności stowarzyszania się
4. Eliminacja wszelkich form pracy przymusowej
5. Zniesienie pracy dzieci
6. Efektywne przeciwdziałanie dyskryminacji w sferze zatrudnienia

Ochrona środowiska naturalnego
7. Prewencyjne podejście do środowiska naturalnego
8. Podejmowanie inicjatyw mających na celu promowanie postawy odpowiedzialności ekologicznej
9. Stosowanie i rozpowszechnianie przyjaznych środowisku technologii

Przeciwdziałanie korupcji
10. Przeciwdziałanie korupcji we wszystkich formach, w tym wymuszeniom i łapówkarstwu.

UN Guiding Principles Reporting Framework (UNGPRF) / Ramy sprawozdawczości zgodnej z Wytycznymi ONZ dotyczącymi biznesu i praw człowieka (UNGPRF)

UN Guiding Principles Reporting Framework (UNGPRF) to pierwsze kompleksowe wytyczne dla firm chcących wywiązać się ze sprawozdawczości w zakresie odpowiedzialności za poszanowanie praw człowieka. Obowiązek ten został określony w Wytycznych ONZ, które stanowią miarodajny światowy standard w tym zakresie. Ramy sprawozdawczości zawierają zestaw pytań, na które każde przedsiębiorstwo powinno odpowiedzieć, aby wykazać, że spełnia w praktyce swój obowiązek poszanowania praw człowieka. Dostarczają one przedsiębiorstwom jasnych i prostych wskazówek odnośnie tego, w jaki sposób odpowiadać na zawarte w nich pytania, tak aby podać istotne i znaczące informacje na temat istniejących w danych przedsiębiorstwie polityk, procesów oraz ich dokonań w zakresie realizacji praw człowieka.

Ramy sprawozdawczości zostały opracowane w ramach Human Rights Reporting i Assurance Frameworks Initiative (RAFI) (Inicjatywa na rzecz opracowania ram sprawozdawczości w zakresie praw człowieka i zewnętrznej weryfikacji sprawozdań). Wszystko jest pięknie opisane dokumencie: Reporting Framework. Ramy sprawozdawczości zgodnej z wytycznymi ONZ dotyczącymi biznesu i praw człowieka.

UN Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGPs) /  Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka (UNGPs)

The UN Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGPs) to zestaw 31 wytycznych dla rządów i przedsiębiorstw przyjęty przez Radę Praw Człowieka ONZ (UN Human Rights Council) rezolucją  w 2011 r. Ich  celem jest zapobieganie łamaniu praw człowieka w działalności biznesowej. Autor UNGPs John Ruggy, specjalny przedstawiciel ONZ ds. biznesu i praw człowieka, tłumaczy, że “wytyczne są mapą drogową dla transformacji w stronę przyszłości dla miliardów ludzi, traktowanych z poszanowaniem ich godności”. 

W tej samej rezolucji, w której zostały przyjęte UNGPs, Rada Praw Człowieka ONZ ustanowiła grupę roboczą ONZ ds. biznesu i praw człowieka (UN Working Group on business & human rights). Polecam: Guiding Principles on Business and Human Rights.

United Nations Environment Programme (UNEP) / Program Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP)

United Nations Environment Programme (UNEP) to program Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska, który został rozpoczęty podczas Konferencji Sztokholmskiej w 1972 roku. UNEP odgrywa globalną rolę w inicjowaniu działań na rzecz ochrony środowiska, rozwijaniu prawa międzynarodowego poprzez konwencje i protokoły, wpływaniu na ustanawianie przepisów w krajach dotyczących polityki środowiskowej oraz wspieraniu partnerstw w trosce o planetę. Działa jako informator, edukator i inspirator, dążąc do poprawy jakości życia obecnych pokoleń bez szkody dla przyszłych, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Obecnie najczęściej spotkacie łączony akronim UNEP (GRID). GRID jest to wewnętrzny program stworzony przez UNEP w 1985 roku. czytaj więcej pod hasłem GRID.

United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) / Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC)

United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) to konwencja przyjęta podczas Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w 1992 r. Weszła w życie 21 marca 1994 r.  po ratyfikowaniu przez 50 państw. Do konwencji należy obecnie 197 stron (196 państw i 1 regionalna organizacja integracji gospodarczej). Celem UNFCCC jest międzynarodowa współpraca dotycząca ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Początkowo Konwencja nie zawierała wiążących nakazów dotyczących ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, zostały one ustanowione dopiero w protokołach. Pierwszym narzędziem jest podpisany w 1997 r. Protokół z Kioto, drugim – ogłoszone w 2015 roku Porozumienie Paryskie. Realizację postanowień konwencji koordynuje Sekretariat UNFCCC, którego siedziba mieści się w Bonn. Od 2022 r. sekretarzem UNFCCC jest Grenadyjczyk  – Simon Stiell. Więcej na stronie United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC).

Upcycling

Upcycling to nic innego ja kreatywne ponowne użycie, wykorzystanie materiałów, produktów, śmieci. Definicja upcyclingu brzmi: “forma przetwarzania wtórnego, w wyniku której powstają produkty o wartości wyższej niż te, z których zostały one stworzone”. Prostymi przykładami są meble z europalet albo kwietniki z baniaków po piwie. Upcycling jest przeciwieństwem downcyclingu, procesu, w którym przetwarzając dane tworzywo lub materiał otrzymujemy coś o mniejszej wartości. 

V

Value chain /  Łańcuch wartości

Łańcuch wartości to sekwencja działań podejmowanych przez firmę, aby opracować, wytworzyć, sprzedać i dostarczyć produkt, a następnie świadczyć usługi posprzedażowe. Koncepcję łańcucha wartości opracował M.E. Porter. Zgodnie z nią, każda organizacja prowadzi dwa rodzaje działalności: działalność podstawową i pomocniczą. W skład działalności podstawowej wchodzą: logistyka wejścia, działalność produkcyjna, logistyka wyjścia, marketing i sprzedaż oraz serwis. 4 komponenty działalności pomocniczej to: zaopatrzenie, technologia, zarządzanie zasobami ludzkimi i infrastruktura firmy.
Czym jest łańcuch wartości świetnie tłumaczy artykuł: Porter’s Value Chain na stronie mindtools.

Value Proposition / Propozycja wartości

Propozycja wartości to określenie sposobów, w jaki  firma dostarcza wartości swoim klientom i/lub pracownikom. Te wartości mogą dotyczyć produktu, usługi lub całej organizacji. Propozycja wartości jest odpowiedzią na pytanie, które zadają sobie nasi klienci:  dlaczego właśnie u ciebie mam kupować a nie konkurencji. Propozycja wartości znajduje się w naszym słowniku pojęć ESG, ponieważ zrównoważony rozwój, dbałość o ludzi i środowisko staje się coraz częściej poszukiwaną wartością.

W

Waste Framework Directive (WFD)  / Dyrektywie ramowa w sprawie odpadów  

Waste Framework Directive jest ramową dyrektywą w sprawie odpadów Unii Europejskiej z 17 czerwca 2008 r.  Pierwsza dyrektywa ramowa w sprawie odpadów pochodzi z 1975 r. i została znacząco zmieniona w 1991 i 2006 r. Nowa dyrektywa  określa podstawowe pojęcia i definicje związane z gospodarką odpadami, w tym definicje odpadów, recyklingu i odzysku. Preferowaną opcją jest zapobieganie powstawaniu odpadów, a składowanie ich powinno być ostatecznością. Dyrektywa wymaga gospodarowania odpadami:

  • bez narażania zdrowia ludzkiego i środowiska
  • bez zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin i zwierząt
  • bez powodowania uciążliwości poprzez hałas lub zapachy
  • i bez negatywnego wpływu na tereny wiejskie lub miejsca o szczególnym znaczeniu

Well below 2°C

Porozumienie paryskie wzywa do utrzymania wzrostu średniej temperatury na świecie „znacznie poniżej 2°C”. Cytuję: “Utrzymanie wzrostu średniej temperatury na świecie znacznie poniżej 2°C względem poziomu z czasów przedprzemysłowych oraz kontynuowanie wysiłków na rzecz ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5°C względem poziomu z czasów przedprzemysłowych, znacznie ograniczyłoby ryzyko i wpływ zmian klimatu”. Co oznacza „znacznie poniżej 2°C”? Polecam artykuł na blogu Glena Petesa.

Women on Boards Directive / Dyrektywa w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów spółek giełdowych

Dyrektywa dotycząca równowagi płci w zarządach spółek giełdowych, Women on Boards, nr 2022/2381/UE, została przyjęta przez Unię Europejską w listopadzie 2022 r. Dyrektywa ta jest kluczowym elementem Strategii Równości Płci 2020-2025 w UE i ma na celu osiągnięcie równowagi płci w zarządach spółek notowanych na giełdach do 2030 r. Główne zapisy dyrektywy obejmują wymóg posiadania co najmniej 40% kobiecych dyrektorów niewykonawczych lub reprezentacji kobiet w zarządach na poziomie co najmniej 33% do połowy 2026 r.

World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) / Światowa Rada Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (WBCSD)

WBCSD to globalna organizacja zrzeszająca dyrektorów generalnych ponad 200 firm, które wspólnie pracują nad przyspieszeniem zielonej transformacji. Link do ich strony: www.wbcsd.org

World Commission on Environment and Development (Brundtland) / Światowa Komisja ds. Środowiska i Rozwoju (Brundtland)

Światowa Komisja ds. Środowiska i Rozwoju (World Commission on Environment and Development), zwana też „Komisją Brundtland”, została powołana w 1983 r. przez Gro Harlem Brundtland na zaproszenie ówczesnego Sekretarza Generalnego ONZ. Komisja opracowała koncepcję zrównoważonego rozwoju. W kwietniu 1987 r. opublikowała znany raport „Nasza Wspólna Przyszłość”. Działalność Komisji przyczyniła się do zwołania Szczytu Ziemi w 1992 w Rio de Janeiro.

World Resources Institute (WRI)

Instytut Zasobów Światowych (WRI) to globalna organizacja non-profit powstała w 1982 r. z funduszy Fundacji MacArthura pod kierownictwem Jamesa Gustave’a Spetha. Działalność WRI koncentruje się na siedmiu obszarach: żywności, lasach, wodzie, energii, miastach, klimacie i oceanach. Tu strona WRI.

< wstecz