Waste Busters
Waste Busters

Artykuły

Artykuły

Dyrektywa CSRD. Kto, co i kiedy będzie raportował.


50 tys. spółek w Europie będzie musiało raportować o swoim wpływie na środowisko w sposób usystematyzowany, regularny i zgodny z unijnymi standardami. Celem CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), nowej dyrektywy dotyczącej sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju, jest przejrzystość, dostępność i wiarygodność przekazywanych informacji. Czy Twoja spółka będzie objęta nowymi przepisami? Kiedy wejdą w życie? Co konkretnie trzeba będzie raportować i w jaki sposób?

Czekają nas duże, dobre zmiany. Trzeba się już do nich przygotowywać. Poniższy artykuł pomoże Wam zebrać wszystkie potrzebne informacje o CSRD.


Edit: 8 maja 2024
Unijna dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), nakładająca na przedsiębiorców obowiązek raportowania wskaźników zrównoważonego rozwoju, weszła w życie 5 stycznia 2023 r.

Co to jest CSRD?

Ogólnie ujmując, dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) rozszerzy zakres sprawozdawczości przedsiębiorstw UE w temacie zrównoważonego rozwoju i stworzy bardziej kompleksowy zestaw standardów sprawozdawczości w oparciu o uznane na całym świecie wytyczne i zasady, w tym UNGP i OECD. Wprowadzenie skonsolidowanych i zharmonizowanych ram sprawozdawczości pomoże rozwiązać wiele problemów związanych ze sprzecznymi normami, lukami w raportach i niemożliwością porównania danych dotyczących zrównoważonego rozwoju. 

Nowa dyrektywa CSRD zwiększy też ilość spółek zobowiązanych do raportowania o zrównoważonym rozwoju z 11,700  do 50 tys. Większa będzie też ilości informacji, które firmy będą raportować. Wprowadzony będzie jednolity europejski system raportowania cyfrowego (ESRS). 

Wcześniej kwestie związane z raportowaniem wpływu na środowisko określała dyrektywa NFRD z 2014 r. Zawarte w niej wymogi wobec firm były już jednak niewystarczające.


Czym różni się CSRD od poprzedniej dyrektywy NFRD

Dyrektywie NFRD z 2014 r. podlega około 11.700 firm. NFRD ma zastosowanie do dużych firm, spółek giełdowych zatrudniających powyżej 500 pracowników, ich firm macierzystych oraz firm spełniających kryterium finansowe dot. sumy bilansowej powyżej 85 mln zł lub przychodu netto powyżej 170 mln zł. W 2020  r. UE dokonała przeglądu wyników raportów. Wnioski były takie:

  • zbyt mało firm jest zobligowane do raportowania wpływu na środowisko
  • informacje pochodzące z różnych firm nie są łatwo porównywalne 
  • brakuje wymogu audytu
  • wymogi wobec firm nie są precyzyjne

Obecnie główni użytkownicy informacji, między innymi inwestorzy, potrzebują dużo więcej danych niż te, które obecnie są ujawniane. NFRD nałożył na firmy obowiązek raportowania zarówno tego, w jaki sposób kwestie zrównoważonego rozwoju wpływają na ich wyniki, jak i tego,  w jaki sposób ich działalność wpływa na ludzi i środowisko.

Za pomocą CSRD, Unia Europejska zamierza stworzyć jasne ramy sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju w Europie, aby zapewnić publiczny dostęp do pełnych informacji o wpływie firm na ludzi i środowisko. Mają to być kompleksowe informacje, które opierają się na Europejskich Standardach Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS) i obejmują więcej kluczowych kwestii ESG (Environmental, Social and Governance). Dzięki ulepszonemu modelowi składania raportów zmniejszą się również koszty sprawozdawczości dla firm. Przede wszystkim przedsiębiorcy będą mieli dostęp do klarownych wytycznych i informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju. Informacje mają być porównywalne, wiarygodne i łatwe do znalezienia przez użytkowników. Twarde dane na temat działalności firm w  zakresie zrównoważonego rozwoju będą mogły być zestawione z informacjami finansowymi.
 

Dokładny harmonogram CSRD

UE potwierdziła, że ​wdrożenie CSRD w firmach odbędzie się w trzech etapach:

Jakie firmyZa rokTermin złożenia pierwszego raportu
Duże spółki interesu publicznego, objęte już dyrektywą NFRD i zatrudniające powyżej 500 pracowników2024 r.2025 r.
Duże przedsiębiorstwa, które nie podlegają dyrektywie NFRD i zatrudniające ponad 250 pracowników i/lub mające 40 mln € obrotów i/lub 20 mln € całkowitych aktywów2025 r.2026 r.
MŚP, a także inne przedsiębiorstwa notowane na giełdzie2026 r.2027 r.



Implementacja do prawa polskiego

Adaptacja unijnej dyrektywy CSRD nastąpi poprzez zmiany w ustawie o rachunkowości, regulującej działalność biegłych rewidentów, firm audytorskich oraz nadzór publiczny, jak również innych regulacji (UC14). Projekt zmian opublikowano 19 kwietnia 2024 r. na platformie Rządowego Centrum Legislacji. Opublikowany Projekt ma na celu implementację dwóch aktów prawnych Unii Europejskiej:

  • dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 roku, modyfikującej rozporządzenie (UE) nr 537/2014, dyrektywę 2004/109/WE, dyrektywę 2006/43/WE oraz dyrektywę 2013/34/UE w kontekście sprawozdawczości firm w obszarze zrównoważonego rozwoju (Dz. Urz. UE L 322 z 16.12.2022 roku, s. 15–80) („dyrektywa 2022/2464”),
  • dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2023/2775 z dnia 17 października 2023 roku zmieniającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE w odniesieniu do dostosowania kryteriów wielkości przedsiębiorstw dla mikro-, małych, średnich i dużych jednostek lub grup (Dz. Urz. UE L z 21.12.2023 roku) („dyrektywa delegowana”).

Krajowa Rada Biegłych Rewidentów zostanie zaangażowana w proces konsultacji. Ministerstwo Finansów przewidziało okres 30 dni (od otrzymania pisma) na zgłaszanie opinii dotyczących projektu.

Standardy sprawozdawczości CSRD

Podstawę sprawozdawczości w ramach CSRD stanowią standardy ESRS (European Sustainability Reporting Standards), opracowane przez Europejską Grupę Doradczą ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG). Komisja Europejska opublikowała Europejskie Standardy Raportowania Zrównoważonego Rozwoju (ESRS) 31 lipca 2023 r. ESRS-y mają zagwarantować przejrzystość i porównywalność raportów firm w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Standardy określają wszystkie kwestie środowiskowe, społeczne oraz ładu korporacyjnego, z uwzględnieniem zmian klimatu, bioróżnorodności oraz praw człowieka. Projekt ESRS-ów można znaleźć tutaj. Należy jednak pamiętać, że nie ma obowiązku raportowania wszystkiego. Na podstawie zasady podwójnej istotności przedsiębiorstwa określają, które zagadnienia zrównoważonego rozwoju są dla nich istotne – i w związku z tym powinny zostać zaraportowane. Rozmawiam o tym w wywiadzie z Robertem Adamczykiem, ekspertem współtworzącym w EFRAG standardy raportowania zrównoważonego rozwoju (ESRS).


Spójność CSRD z innymi przepisami i inicjatywami UE 

Standardy ESRS, które będą stanowić podstawę sprawozdawczości CSRD, są dostosowane do standardów, które już obowiązują. Składanie raportów w UE ma stać się kompleksowe i spójne z: 

  • Inicjatywą Globalnego Raportowania – Global Reporting Initiative (GRI)
  • Radą Standardów Rachunkowości Zrównoważonego Rozwoju – Sustainability Accounting Standards Board (SASB)
  • Międzynarodową Radą ds. Sprawozdawczości Zintegrowanej – International Integrated Reporting Council (IIRC)
  • Radą Międzynarodowych Standardów Rachunkowości – International Accounting Standards Board (IASB)
  • Grupy zadaniowej ds. ujawniania informacji finansowych związanych z klimatem –  Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD)
  • Radą ds. Standardów Ujawniania Klimatu –  Carbon Disclosure Standards Board (CDSB, (dawniej Carbon Disclosure Project).

Do tej pory standardy i ramy sprawozdawczości były opracowywane indywidualnie lub były podyktowane przez przepisy dotyczące sprawozdawczości poszczególnych krajów. ESRS-y mają na celu stworzenie zintegrowanego standardu sprawozdawczości, tak, aby ujawniane informacje miały podobną wartość, użyteczność i aby mogły być ze sobą zestawiane, porównywane. Nowa dyrektywa zakłada, że przestaniemy mieć luki w obrazie, który przedstawiają nam firmy w obszarze zrównoważonego rozwoju.


Rozszerzenie zakresu sprawozdań firm

CSRD rozszerzy zakres obowiązkowej sprawozdawczości dotyczącej zrównoważonego rozwoju na wszystkie duże spółki i wszystkie spółki notowane na rynkach regulowanych (z wyjątkiem notowanych mikroprzedsiębiorstw). Oznacza to, że wszystkie duże firmy będą zobowiązane do raportowania, niezależnie od tego, czy są notowane, czy nie, i bez wcześniejszego progu 500 pracowników. CSRD rozszerza zakres sprawozdawczości na notowane MŚP, z wyjątkiem notowanych na giełdzie mikroprzedsiębiorstw. Normy ESRS dla MŚP będą jednak prostsze niż w przypadku dużych firm. Komisja powinna przyjąć normy proporcjonalne i odpowiednie do skali i złożoności działalności oraz możliwości i cech MŚP. Powinny one zostać przyjęte do 30 czerwca 2024 r.

MŚP nienotowane na giełdzie, nie będą zobligowane prawnie do składania raportów na temat zrównoważonego rozwoju. Jednak coraz częściej takich sprawozdań oczekują od nich banki i inwestorzy. Dlatego gromadzenie i ujawnianie informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju może stać się powszechną praktyką biznesową dla wszystkich firm. Korzystanie z norm europejskich dostosowanych do potrzeb MŚP może ułatwić tym firmom przekazywanie niezbędnych informacji bankom, klientom i innym zainteresowanym stronom.


Obszary tematyczne sprawozdań CSRD:

( a ) strategia i model biznesowy w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju

( b ) zarządzanie i organizacja w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju;

(c) ocena istotności wpływu, ryzyka i możliwości związanych ze zrównoważonym rozwojem;

( d ) środki wykonawcze, obejmujące polityki, cele, działania i plany działania, przydział zasobów; oraz

( e ) mierniki wyników.

Pierwsze trzy obszary sprawozdawcze są objęte normami przekrojowymi, ponieważ dotyczą kilku lub wszystkich tematów. Ostatnie dwa obszary sprawozdawcze są objęte standardami tematycznymi.


Audyty i certyfikacja 

Dyrektywa NFRD nie wymagała od firm audytów i raportów poza kilkoma wyjątkami. Jedynie Hiszpania, Francja i Włochy nałożyły w swoich krajach taki obowiązek. 

Zgodnie z CSRD, raporty o zrównoważonym rozwoju w ramach sprawozdania z działalności niefinansowej, będą objęte obowiązkowym audytem wykonanym przez biegłego rewidenta lub inny podmiot certyfikujący. Kierując się NFRD, wiele przedsiębiorstw nie ujawniało istotnych informacji na temat wszystkich głównych obszarów związanych ze zrównoważonym rozwojem. Z kolei podane informacje uznaje się za mało wiarygodne. Nowa dyrektywa będzie wymagała audytów sprawozdań z działalności niefinansowej we wszystkich krajach UE. Dzięki temu, informacje o wpływie na środowisko będą wiarygodne i sprawdzone. Audyty, dzięki ujednoliconym standardom, będą łatwiejsze do wykonania. 

Spółki pozaeuropejskie będą mogły skorzystać z audytora mającego siedzibę w państwie trzecim. Państwa członkowskie UE określają obecnie wymagania dla audytorów. Będą miały możliwość stosowania krajowych standardów i procedur, o ile Komisja Europejska nie przyjmie wspólnego standardu. Komisja przyjmie standardy wiarygodności dla ograniczonej pewności przed 1 października 2026 r. 

Wymóg audytu na początku będzie wymogiem ograniczonej pewności ale celem jest przejście w kierunku wystarczającej pewności.


Cyfryzacja

Sprawozdania finansowe i sprawozdania z działalności niefinansowej będą tworzone w formacie XHTML, co jest zgodnie z Europejskim Formatem Raportowania (ESEF) oraz do oznaczania podanych informacji o zrównoważonym rozwoju według zasad określonych w  cyfrowym systemem kategoryzacji. 

Celem cyfryzacji jest włączenie informacji o zrównoważonym rozwoju do jednolitego europejskiego systemu danych o działalności rynków kapitałowych. Jest ona częścią Digital Finance – unijnej strategii na rzecz finansów cyfrowych.


Podwójna istotność

Dyrektywa CSRD, podobnie jak SFDR,  jest zgodna z koncepcją „podwójnej istotności” (double materiality).

Biznes będzie zobowiązany do umieszenia w swoich raportach ESG informacji w oparciu o ocenę „double materiality” czyli zarówno wpływu kwestii zrównoważonego rozwoju na ich rozwój, wyniki i pozycję (istotność finansowa, wewnętrzna), jak i wpływu przedsiębiorstwa na środowisko, społeczeństwo w tym prawa człowieka i poziom korupcji (istotność wpływu, zewnętrzna).

Część ujawnień, w tym ESRS E1 Zmiany klimatyczne, będzie obowiązkowa bez względu na wynik oceny istotności.

………………………….
Taksonomia – potoczna nazwa rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje. Przepisy mają zwiększyć poziom ochrony środowiska poprzez przekierowanie kapitału z inwestycji szkodzących środowisku na bardziej ekologiczne alternatywy. Taksonomia nie wprowadza zakazu inwestowania w działalności szkodzące środowisku, ale przyznaje dodatkowe preferencje dla ekologicznych rozwiązań. Taksonomia ma rozwiązać również problem “greenwashingu” w marketingu.

< wstecz